یادداشت پرویز جاهد پس از تماشای نمایش "طپانچه خانم"

۲۲ آبان ۱۳۹۵ ساعت : ۱۳:۲۷
یادداشت پرویز جاهد پس از تماشای نمایش "طپانچه خانم"

نمایش طپانچه خانم به کارگردانی شهاب‌الدین حسن‌پور و نویسندگی محمدامیر یاراحمدی یکی از کم نقص‌ترین اجراهایی بود که این روزها بر روی صحنه تئاتر چهارسوی تهران دیدم. نمایشی که اگر چه بی مکان و بی زمان است اما آیکونوگرافی صفحه و زبان نمایش مربوط به اواخر دوره قاجار و افول نظام اریستوکراتیک قجری و در آستانه ورود ایران به جهنم مدرن است. تم اصلی نمایش، موانع امکان شکل‌گیری مدرنیته در ایران است که حامل آن زنی مقتدر از اشراف قاجار به نام اخترالسلطنه یا طپانچه خانم است. نکته تحسین‌برانگیز نمایشی، زبان آن است که ضمن حفظ هویت و ویژگی تاریخی‌اش زبانی دراماتیک است و در بند لفاظی و تصنع نمی‌ماند. کارگردان به جای استفاده از مکان‌های تاریخی مثل قصر یا تالارهای اشرافی باشکوه و پر زرق و برق، صحنه نمایش را یک اصطبل ساده گرفته و اخترالسلطنه را بر بشکه‌ای نفت نشانده. این فضاشکنی همراه با گریم اغراق‌آمیز بازیگران و حرکات مکانیکی آن‌ها فضایی گروتسک ساخته که با تم محوری نمایش و تضاد جهان سنتی و مدرن و ناممکن بودن شکل‌گیری مدرنیته در ایران همخوانی دارد. موسیقی نمایش نیز که ترکیب نواهای جاز با با ملودی‌های ایرانی است و به صورت زنده اجرا می‌شود، نقش مهمی در ساختن این فضای غریب دارد. و در آخر باید از بازی‌های خوب بازیگران نمایش یاد کنم که متنی با زبان دشوار را به سادگی اجرا می‌کنند. فریبا متخصص در نقش اخترالسلطنه، محمد صدیقی‌مهر، محمد نادری، آرش فلاحت‌پیشه، گیلدا حمیدی در نقش قمری حضور باشکوهی روی صحنه دارند.

رویدادهای مرتبط