گفت و گو با سارا اسکندری، گریمور نمایش های "چمدان" و "اتاق ورونیکا"

۱۷ بهمن ۱۳۹۴ ساعت : ۱۱:۰۰
گفت و گو با سارا اسکندری، گریمور نمایش های "چمدان" و "اتاق ورونیکا"

گریم تئا‌تر ایران طی چند سال اخیر با هنرمندان مستعدی که در این زمینه فعالیت می‌کنند، توانسته جایگاه قابل توجهی در تئا‌تر ایران و بین‌الملل به دست آورد. موفقیت گریمورهای ایرانی در عرصه بین‌الملل و جشنواره تئا‌تر فجر، مؤید این جایگاه است.
خوشبختانه در دوره سی و چهارم جشنواره تئا‌تر فجر جایزه گریم در جشنواره لحاظ شد و گریمورهای تئا‌تر هم توانستند در کنار دیگر گرایش‌های تئاتری، در بخش مسابقه بین‌الملل و مسابقه ایران با آثار داخلی و خارجی به رقابت بپردازند.
بدون شک توجه به گریم در این رویداد هنری یا ایجاد روند مناسب برای ورود نسل جدید و فعالیت در این عرصه از سوی انجمن چهره‌پردازان خانه تئا‌تر می‌تواند بستر مناسبی برای این بخش به وجود آورد. تنها نکته‌ای که باید در نظر داشت ایجاد ساختار مناسب در حوزه گریم به عنوان هنری تخصصی است.
سارا اسکندری از جمله هنرمندان نام آشنای گریم تئا‌تر است که در کارنامه هنری‌اش آثار و موفقیت‌های بسیاری چون "شکار روباه" به کارگردانی دکتر علی رفیعی، "ملاقات بانوی سالخورده" زنده یاد استاد سمندریان، "تن تن و راز قصر مونداس" به کارگردانی آروند دشت آرای و نمایش‌های برگزیده بخش بین الملل چند سال گذشته تئا‌تر فجر چون "هملت" به کارگردانی آرش دادگر، "بیرون پشت در" به کارگردانی ایمان اسکندری، "ویتسک" به کارگردانی رضا ثروتی و... ثبت شده است.
سارا اسکندری با ارائه توضیحاتی در مورد جایگاه هنر گریم در تئا‌تر گفت: گریم یکی از عناصر اصلی تئا‌تر به شمار می‌رود. هنری که سال‌ها با بی‌مهری روبه رو بوده است. خوشبختانه مدتی است که توجه‌ها را به سمت خود جلب کرده است. در پنج سال گذشته نمایش‌هایی در بخش بین الملل به عنوان آثار برگزیده معرفی شده‌اند که طراحی گریم در اجرای آن‌ها تاثیر بسیاری داشته است. حتی داوران بین المللی هم توجه‌شان نسبت به آن جلب شده و بر این مسئله تاکید داشتند که هیچ‌گاه فکر نمی‌کردند در ایران شاهد اجرای چنین گریم‌هایی باشند.
او ادامه داد: ما کارگردان‌های بسیاری داشته‌ایم که همیشه گریم برای آن‌ها از اهمیت بسیاری برخوردار بوده کارگردانان شناخته شده و پیشکسوتی چون زنده یاد استاد سمندریان و هما روستا، بهرام بیضایی، علی رفیعی تا کارگردانان جوانی که با کار‌هایشان در این چند سال نشان داده‌اند گریم از اهمیت زیادی برای آن‌ها برخوردار است. این مسئله باعث دلگرمی است. آن‌ها گریم را یک عنصر اصلی در اجرای موفق آثارشان می‌دانند به گونه ای که حتی اگر اجرای آن برایشان بازده و برگشت مالی نداشته باشند، نه تنها آن را حذف نمی‌کنند بلکه تاکید خاصی بر اجرای درست و تاثیر آن بر سطح کیفی کارشان دارند. دیگر زمان اینکه بر صحنه‌های تئا‌تر تنها شاهد نمایش‌های پر دیالوگ باشیم گذشته است، تئا‌تر روز دنیا توجه زیادی بر استفاده از عناصر اصلی مانند نور، گریم، لباس و طراحی صحنه دارد. نکته‌ای که متاسفانه در بیشتر مواقع به دلیل محدودیت‌های مالی، باعث حذف آن در تئاتر ایران می‌شود.
این گریمور تئا‌تر در پاسخ به این سئوال که آیا همه کار‌ها باید گریم داشته باشند عنوان کرد: اجراهای کارگاهی داریم که در آن‌ها کارگردان از عنصر خاصی استفاده نمی‌کند بنابراین گریم خاصی را نمی‌طلبد. اما برخی کار‌ها طراحی صحنه، لباس و نور دارند و گریم تکمیل کننده آنهاست. طراحی گریم به شیوه اجرا و نمایشنامه بستگی دارد. گاهی حتی کارهای رئالیسیتی که شخصیت‌پردازی دارند نیاز به گریم دارند.
در ادامه اسکندری با تاکید بر اینکه باید شرایط مشخصی در جذب طراحان گریم و دستمزد‌ها ایجاد شود توضیح داد: هیئت مدیره چهره پردازان خانه تئا‌تر نیز قصد دارد تا شرایط مشخص و سخت تری را در عضویت هنرمندان این عرصه ایجاد کند، چرا که ما با مسائلی در این حوزه مواجه هستیم که باعث ضربه زدن به این بخش می‌شود. از جمله آنکه بعضی از تهیه کنندگان بخش خصوصی در مورد هزینه‌های گریم و اهمیت آن توجیه نیستند و نمی‌دانند که برای گریم هم باید به اندازه صحنه و لباس هزینه کنند. از سوی دیگر افرادی به عنوان طراحان گریم در حال حاضر فعالیت می‌کنند که از نظر کار‌شناسان امر صلاحیت لازم برای طراحی ندارند.

او اضافه کرد: این افراد می‌پذیرند که با دریافت دستمزدهای بسیار کم و تنها به واسطه رابطه و آشنایی با تهیه کننده و سایر عوامل اجرایی و به دست آوردن نامی در این عرصه وارد گروه‌های نمایشی شوند. افرادی که حتی اجراگران خوبی هم نیستند اما کار می‌کنند و باعث می‌شوند نه تنها سطح کیفی کار‌ها پائین بیاید، بلکه ضربه بزرگ‌تر متوجه هنر گریم باشد. این به آن معنا نیست که تنها باید افراد مشخصی در این حوزه کار کنند. قرار نیست تا ابد تعدادی گریمور مشخص کار کنند. این مسیر باید ادامه یابد، اما به درستی و با حضور افراد دارای صلاحیت. من از جمله افرادی هستم که طی چند سال گذشته بسیار بر مسئله هزینه‌های گریم و گریمور‌ها تاکید داشته‌ام و سعی کرده‌ام آن را ایجاد کنم. اکنون هیات مدیره انجمن چهره پردازان خانه تئا‌تر در تلاش است تا شرایط مشخص و سخت تری را برای افرادی که در این حوزه کار می‌کنند ایجاد کند تا برای کار کردن در این حوزه روند مناسبی ایجاد کند.
اسکندری با اظهار خرسندی از دیده شدن بخش گریم در جشنواره تئا‌تر فجر بیان می‌کند: نخست باید از طرف هیات مدیره چهره پردازان خانه تئا‌تر از سعید اسدی دبیر سی و چهارمین جشنواره بین المللی تئا‌تر فجر بابت دیدن گریم در مهم‌ترین جشنواره ایران تشکر کنم. این اتفاق می‌تواند باعث به وجود آمدن انگیزه و رقابت درست میان فعالان این عرصه شود.
گریمور نمایش "فهرست" در بخش دیگری از سخنان خود می‌گوید: امسال نخستین باری است که این بخش به جشنواره تئا‌تر فجر افزوده شده است و طبیعتا با آزمون و خطاهایی همراه بوده است. کار‌شناسان گریم در زمان انتخاب آثار همراه با هیئت داوران نبودند، در حالی که تنها کار‌شناسان این حیطه می‌توانند متوجه جزئیات دقیق گریم‌ها و درستی اجرای آن شوند. بدون شک در دوره‌های آینده می‌بایستی در کنار هیئت داوران کار‌شناسان گریم حضور داشته باشند تا انتخاب گریمور‌ها با دقت و صحت بیشتری شکل بگیرد. ما هم برای ایجاد این مسئله، پیشنهادات خود را ارائه می‌کنیم. بدون شک بهترین انتخاب جشنواره تئا‌تر فجر خانم ماریا حاجی‌ها بود، هنرمندی که سال هاست در این حیطه مشغول به کار است و از تجربیات بسیاری برخوردار است.
اسکندری که بی‌شک یکی از طراحان پرکار گریم تئا‌تر به شمار می‌رود در پاسخ به این سئوال که چرا با وجود ذکر نام‌اش در بولتن جشنواره تئا‌تر فجر در این دوره حضور نداشت عنوان کرد: نمایش "فهرست" به کارگردانی رضا ثروتی را در بخش مرور داشتم که متاسفانه به فجر نیامد. همچنین قرار بود با گروه نمایش "داستان‌های میان رودان" به کارگردانی علی شمس همکاری داشته باشم. طراحی‌های اولیه این نمایش را هم انجام داده بودم، بنابراین با وجود اینکه پیشنهاد کار آقای دادگر را داشتم، نمایش دیگری را قبول نکردم. اما دو هفته مانده به اجرای جشنواره این نمایش به دلیل اینکه تهیه کننده آن نتوانست شرایط و زمینه لازم برای گریم این کار را ایجاد کند، برای ادامه همکاری مان به توافق نرسیدیم.
اسکندری که این روز‌ها گریم نمایش "اتاق ورونیکا" به کارگردانی رضا ثروتی در عمارت مسعودیه را بر عهده دارد در رابطه با حضور در این اثر و اجرای گریم آن توضیح داد: آشنایی من با این کارگردان به نمایش "ویتسک" باز می‌گردد، کارگردانی که گریم برای او از اهمیت بسیاری برخوردار است. من چند روز قبل از اجرای این نمایش با گروه همراه شدم. از‌‌ همان ابتدای کار طرح و ایده‌های اثر برایم جذاب بود. در این همکاری نظرات یکدیگر را می‌شنیدیم و ایده‌های مان را بررسی می‌کردیم و اعتماد کافی میان ما به وجود آمده بود. اتفاقی که در تمام همکاری‌های مان وجود داشته است.
او یادآور شد: نمایش "اتاق ورونیکا" یکی از پیچیده‌ترین گریم‌هایی بوده که تاکنون انجام داده‌ام. نمایشی که فقط چهار شخصیت دارد و دو تای آن‌ها یعنی ایمان افشاریان و بهناز جعفری باید تبدیل به افراد حدود ۶۰ ساله می‌شدند. برخلاف کارهای قبلی ثروتی، متن فضای رئالیستی دارد و این کار را سخت‌تر می‌کرد. چرا که کارگردان بر واقعی بودن همه اتفاقات صحنه تاکید داشت. سالن نمایش کوچک است و تماشاگران و بازیگران نفس به نفس‌اند. از دیگر سو نمایش ایرانی نبود و باید به شکلی عمل می‌کردیم که مخاطبان با ما همراه می‌شدند و آن‌ها را به دهه ۷۰ آمریکا می‌بردیم.
او گفت: اتفاق‌های سینمایی هم در کار داریم که آن را خاص‌تر می‌کرد. اتفاق دیگر تغییر این شخصیت‌ها در عرض پنج دقیقه همراه با تعویض لباس بود، کاری بسیار سخت و هیجان انگیز. ما باید به شکلی این بازیگران را تغییر می‌دادیم که مخاطبان فکر کنند به راستی با دو شخصیت متفاوت روبه رو می‌شوند. اجرای این کار‌ها بر صحنه زنده تئا‌تر، مقابل چشمان تماشاگران بسیار دشوار است. بنابراین طراحی‌های خاصی را برای آن شکل دادم. بر این اساس لازم می‌دانم از اجرای خوب سپهر گودرزی و همراهی امیر حاتمی و پریا الهی در این کار تشکر کنم. همچنین همانگونه که پیش از این هم در مورد نقش تهیه کنندگان صحبت کردم، باید از نورالدین حیدری ماهر که دیدگاه درستی نسبت به موضوع گریم داشت و با فراهم آوردن شرایط لازم، رسیدن به نتایج دلخواه را آسان‌تر کرد نیز تشکر کنم.
اسکندری در پایان سخنان خود در مورد کارهای آینده خود گفت: به زودی در اجرای نمایش "چمدان" به کارگردانی فرهاد آئیش همراه این گروه خواهم بود.

رویدادهای مرتبط