يادداشت "حميدرضا نعيمي" در ارتباط با نمايش "طپانچه خانم"

۲۲ آبان ۱۳۹۵ ساعت : ۱۲:۴۳
يادداشت "حميدرضا نعيمي" در ارتباط با نمايش "طپانچه خانم"

نمايشِ "طپانچه خانم" را نويسنده ي تواناي كشورمان آقاي محمدامير ياراحمدي با طراوت و چيره دستيِ هرچه تمام تر نوشته است. نمايشنامه اي ايراني با ظرافت هاي زباني، و شوخ و شنگي هاي نغز و شيريني كه  قصه اش را بسيار خوب آغاز مي كند و به پايان مي برد. اگر چه كاراكترها ريشه در نمايشنامه هاي پيشين آقاي ياراحمدي دارند مانند:  دده، اخترالسلطنه، سرهنگ و قُمري، اما اين هيچ چيزي از ارزش هاي دراماتيكِ آن ها كم نمي كند. گويي نويسنده اصرار دارد با تمركز بر قصه هاي يك تاريخِ خاص، ذهن و حافظه تاريخي مخاطبش را نسبت به گذشته هوشيار كند.  با تمثيل ها، تكيه كلام ها، عباراتِ ادبي، تركيبات جديد، و فعال كردنِ واژگانِ غيرِ فعال، بر فقر زبانيِ اكنونيتِ زبان كشور اگر نه سيلي، كه تلنگري جدي بزند. آقاي ياراحمدي بيزاريش از زبانِ بي خاصيتِ امروزِ تأترِ ايران را به وضوح با تأكيدش بر اين جنس و حال و هوا از ديالوگ نويسي  بيان مي كند. اما اين پرسش مي تواند براي ذهنِ مخاطبِ گرفتارِ اينترنت و  مطالعه ي فضاهاي مجازي با همه ي سست مايگي اش پابرجا بماند كه: اين نمايشنامه و كاراكترها چه ربطي به دنياي امروز دارد؟ 
كه به زعم من همه چيز در مونولوگِ پايانيِ اخترالسلطنه و تصميم اش براي واگذاريِ طپانچه هاست: آنجا كه ايستادگي بر سرِ يك سري باورهاي منسوخ و سنتيِ ناكارآمد و پوچ، هستيِ حال و آينده ي ما را نابود كرده است. و اين هشدار كمي نيست. بماند كه برخورد طنازانه با ماجرا خود امتيازي بزرگ براي اين نمايشنامه به حساب مي آيد. شايد برخوردِ جدي با اين قصه و آدم ها از گزندگي ماجرا مي كاست، و چه خوب كه يك اثرِ طنز به ادبيات نمايشي كشورمان افزوده شده است.
از متن كه فاصله مي گيرم، مي بينم همه چيز در اجرا باز به متن برمي گردد. زيرا كه نويسنده همه ي مصالحِ خوبي كه يك گروهِ باهوش و هنرمند براي خلقِ اثري ارزشمند مي خواهند را در اختيارشان گذاشته. مگر غيرِ اين است كه جهانِ اجرا از جهانِ متن به دست مي آيد. نمايشنامه، نقشه ي راه است. يك نمايشنامه ي خوب، به كارگردان مي گويد چگونه كارگرداني كن، به طراحان مي گويد چگونه طراحي كنند و به بازيگران كه چگونه بازي كنند.
كارگردانِ اين نمايش، آقاي شهاب الدين حسين پور است كه بي ادعا، و به دور از جنجال هاي امروزِ يك مشت هوچي گر كه خيال مي كنند با كارگرداني دو يا سه تأتر، شق القمر كرده اند و تأتر ايران گنجايشِ آنها را ندارد، آهسته و پيوسته دست به خلاقيت مي زند، مخاطبانش را به خوبي شناخته و براي جذب آن ها مي داند كه مي بايست از همه ي عناصري كه در اختيار دارد بهترين بهره را ببرد، به همين دليل در گزينش بازيگران دقت كرده و نمي هراسد كه يك بازيگرِ مرد (حميد رحيمي) نقشِ يك زن را بازي كند بي اينكه در ورطه ي سطحي نگري يا لودگي بيفتد. او در طراحي هاي صحنه، لباس، نور و موسيقي با حساسيت عمل مي كند. به همين دليل، تالار چهارسوي تأترشهر به زيبايي تحتِ اشغالِ او تيمش در مي آيد تا از همه ي نقاطش استفاده ي كافي و وافي را ببرد. حسين پور قطعا كارگرداني ست كه براي تأترِ ما حرف هاي بسيار دارد. 
بازيگرانِ نمايشِ طپانچه خانم، همگي بي نظيرند. چه خوشوقتيم ما كه بازي هايشان را نگاه مي كنيم: خانم فريبا متخصص تمامِ تجاربِ گذشته اش را استادانه به نمايش مي گذارد اما آنچه او را بر صحنه با وقار مي نمايد داشته هايش نيست، اعتماد و باورِ او به نداشته هايش است. 
خانم گيلدا حميدي، يك نقش آفريني متفاوت از كارهاي پيشينِ خود را عرضه مي دارد. انعطاف بدني، بياني و حسي او عالي ست. افسوس كه تأترِ ما از توانايي هاي اين هنرمندِ كم نظير آن چنان كه بايد بهره نبرده است. آقاي آرش فلاحت پيشه مانندِ هميشه عالي ست. با دقت و وسواس و تعصب روي صحنه ظاهر مي شود. او با درخشش بر صحنه سلطنت مي كند. تيپ سازي هاي او در تأتر براي جوانان و دانشجويان يك كلاسِ درس به حساب مي آيد. 
آقاي محمد نادري، كافيست يك تنه روي صحنه ظاهر شود تا با قدرت و تسلطش بر دنياي كميكِ يك كاراكتر، تماشاگران را مسحور كند. او را بايد يك لشگر تك نفره نام نهاد. ميميك صورتِ او يادآورِ بازيگر دوست داشتنيِ سينما آقاي جري لوييس نيست؟
آقاي محمد صديقي مهر، بازيگرِ جوان و خوش آتيه ي تأترِ ماست كه گام به گام به اوج مي رسد. او نيز با نقش مدي خان خوش مي درخشد.
خانم غزاله جزايري يكي از بازيگران استثنايي تأترِ ماست، او همانقدر در نقش هاي جدي پر فروغ است كه در نقش هاي كمدي. جسارت او در بازي قابلِ ستايش است.
و اما كشفِ من در نمايشِ طپانچه خانم آقايي ست كه نقشِ يك زن از نوع غرغرو و پيرش را در حدِ اعجاز بازي مي كند. تمامِ اغراق هايش به دل مي نشيند. گويي نقش دده را بايد همينگونه بازي كرد. براي نقش آفرينيِ آقاي حميد رحيمي در اين نقش، در بين بازيگرانِ خانمِ تأترمان من جايگزيني نمي بينم. 
چقدر خوشحالم كه اين نمایش را تماشا کردم.

 

رویدادهای مرتبط