نشست و بررسی تئاتر "مونس" با حضور مهرداد کوروش نیا

۱۶ آذر ۱۳۹۴ ساعت : ۱۰:۳۶
نشست و بررسی تئاتر "مونس" با حضور مهرداد کوروش نیا

نشست بررسی تئاتر "مونس" با حضور مهرداد کوروش نیا (نویسنده و کارگردان)، تینا بخشی (بازیگر و طراح گریم) و آزاده بخشی (برنامه ریز) برگزار شد.
نمایش "مونس" براساس داستان مادری است که قصد دارد برای فرزند تازه از اسارت برگشته خود تدارک جشن ببیند را به تصویر می کشد. این اثر نمایشی کاملا زنانه است. تمام بازیگران و فضای نمایش به دنیای آنان می‌پردازد. دیگر آنکه، نمایش لاین‌تک است، کل نمایش در یک صحنه واحد و یک رفت و آمد نوری در 75 دقیقه اتفاق می‌افتد. همچنین موضوعی را مد نظر قرار می‌دهد که کمتر به آن پرداخته شده است و به این توجه می‌کند که چرا مادران دروغ می‌گویند؟»

در این نمایش که تازه ترین تجربه مهرداد کوروش نیا در تئاتر جنگ است، سحرناز عباس زاده، ندا قربانیان، الهام شعبانی، سمیه برجی، مسیح کاظمی و تینا بخشی ایفای نقش می کنند.
در بخش اول این نشست به چرایی علاقه کوروش نیا به موضوعات جنگ پرداختیم و داستان شکل گیری نمایشنامه مونس را از او جویا شدیم.
* قبل از اینکه درباره مونس بپرسم، بگذارید از اینجا آغاز کنیم که چرا بخش قابل توجهی از آثارتان درباره جنگ است؟
کوروش نیا گفت: «برای خودم هم جالب است که ده نمایشنامه نوشته ام و داستان شش تای آن به عوارض و مسایل جنگ بر می‌گردد. به هر حال جنگ پدیده ای اجتماعی است که در همه دنیا و در همه اعصار، رنج و تخریب همراه دارد. اگرچه مفهومی مقدس‌تر از دفاع کردن و مقاومت یک ملت برای حفظ ارزش‌ها و خاکِ میهنش نیست، اما خود جنگ جای دفاع ندارد و هیچکس نمی تواند آن را فی نفسه خوب بداند.»
* چرا برای بیان دغدغه‌های اجتماعی‌تان جنگ و بویژه جنگ خودمان را انتخاب کردید؟ این برای زیستی است که در دوران هشت ساله داشته‌اید؟
«بله. اینکه چرا جنگ اینقدر در نوشته‌های من پررنگ شده، یکی همین است. شاید قابل توجه باشد که از شش نمایشنامه من از جنگ، پنج تای آن بیرون از صحنه نبرد است و به عوارض ناشی از آن می‌پردازد. عوارضی که من این‌ها را تجربه کرده‌ام. از هفت سالگی تا چهارده سالگی‌ام در جنگ گذشته و اگرچه فرصت حضور در جبهه را نداشته‌ام ولی شاهد پیامدهای آن بوده‌ام. این عوارض آنقدر بر زندگی ما اثر گذاشته که هرگاه به طرح نمایشنامه‌ای فکر می‌کنم، جنگ خودش را به من تحمیل می‌کند. من راجع به چیزی که درک نکرده ام نمی نویسم و جنگ چیزی است که در دوران نوجوانی‌ام که شخصیت انسان شکل می‌گیرد، تجربه‌اش کرده ام.»
* مونس داستان آشنایی دارد اما ویژگی‌های شخصی کاراکترها باعث شده از کلیشه فاصله بگیرید. خودتان فکر می‌کنید کدام ویژگی نمایش‌تان آن را متمایز می کند؟
«اگر غیر تکنیکی نگاه کنیم باید گفت هر وقت صادقانه حرف بزنید، دست کم کسانی که با صداقت به تماشای تئاتر می نشینند، حرفت را می‌فهمند. بیش از هشتاد درصد مخاطبان ما صادقانه تئاتر می بینند و برای اثری که قصدش فریب تماشاگر نیست، این شانس وجود دارد که حتی ضعف‌های احتمالی آن هم مانع ارتباط نشود. من وقتی که «آخرین نامه» را می‌نوشتم، به این فکر کردم که چطور می‌شود رخدادی انسانی مثل جنگ را سرگرم کننده و مفرح اجرا کرد که نگاهی طنزآمیز به این پدیده باشد بی آنکه تلخی و مصائب آن را نادیده بگیرد.»
* پس معتقدید یک نمایش طنز می تواند به اندازه ی یک تراژدی حرف عمیق و جدی بزند؟
«بله. مثل کاریکاتور که حرف جدی می‌زند در عین حال که شیرین است. مگر آثار چارلی چاپلین از مفاهیم عمیق و جدی انسان حرف نمی زند؟ مشکل ما این است که فکر می‌کنیم حرف جدی باید عبوس گفته شود و کمتر پیش می‌آید که حرف جدی را شوخ طبعانه بزنیم، شاید چون پژوهش نکردیم و یا یاد نگرفته‌ایم.»
* این که نگاه طنزآمیز به جنگ داشته باشید چطور شکل گرفت؟
«یک دوره ای که می خواستم اولین نمایشنامه‌ام را درباره جنگ بنویسم، بسیاری آثار شناخته شده سینمای جنگ را دیدم. از «نجات سرباز رایان» تا «دشمن پشت دروازه ها» یا «سقوط هیتلر» که همه اینها تراژیک‌اند و نگاهشان جدی و عبوس است. این میان فیلم «زندگی زیباست» اثر روبروتو بنینی برایم جالب بود. همه اینها به جنگ دوم جهانی می پردازند و مفاهیم یکسانی ارایه می کنند اما نگاه بنینی کمیک است و کمک کرد که این نگاه شکل بگیرد.»
* فکر می کنید این ویژگی چقدر به ارتباط بهتر مخاطب با آثار شما کمک کرده؟
«خیلی. آخرین نامه آنقدر مورد توجه قرار گرفت که ظاهراً تنها نمایشنامه بعد از انقلاب است که در سی استان مختلف اجرا شده. حالا چرا به این اثر که اصلاً نمایشنامه بزرگی هم نیست اینقدر توجه شد؟ چون در این زمینه ها کم کاری می کنیم. کمتر داریم یک نمایشنامه جمع و جوری که نگاه، زبان و مسئله خودمان را مطرح کند و نگاهی مفرح و طنز داشته باشد.»
* ایده ی نمایش مونس از کجا شروع شد؟
«اولین بار در داستان «مونس مادر اسفندیار» نوشته امیرحسن چهلتن این ایده را گرفتم. اما بعد از مطالعاتی حس کردم پایان داستان چهلتن غلط است. مادر در پایان داستان دچار وهم شده و زمانی که دیگران این را می‌فهمند، به افسردگی دچار می‌شود. اما نگاه من به مادر متفاوت است، مادر یک مفهوم ازلی ابدی است که هیچ وقت دلسرد نمی‌شود. نمونه آن که در نمایش ما هم هست بافتنی است. دو رشته نخ خالی را به زن بدهید، آن ها را بهم می بافد و چیز تازه ای می‌آفریند. این آفرینش و زندگی بخشیدن خاص مادر است که مرتب در حالت تولید زندگی است.»
* و در نمایش شما پایان اگرچه تلخ اما به نوعی امید بخش است. انگار که اسفندیار بازگشته باشد.
«بله. این یک دروغ مقدس است که تولید زندگی می کند. به همین دلیل همه زنها در پایان با مونس همراهی می‌کنند. از «قدسی» گرفته تا دیگران که می‌گویند فردا برای اسفندیار غذا می‌آوریم و تنها دختر جمع که هنوز مادر نشده هم با بقیه همراه می شود و می‌گوید من هم برایش شیر می‌خرم چون ما هرگز حق نداریم امید به زندگی را متوقف کنیم. وظیفه و رسالت اصلی ما زندگی کردن است و مادران به طور ذاتی این کار را عملی می کنند. مردها می جنگند و می کشند چون با واقعیت طرف هستند، اما مادران امید می بخشند و زندگی می آفرینند.»
تیم اجرایی تئاتر "مونس" نورالدین حیدری ماهر (تهیه کننده)، حسن جودکی (مدیرتولید)، سعید حسن‌لو (طراح صحنه)، الهام شعبانی (طراح لباس)، تینا بخشی طراح گریم، آزاده بخشی دستیار کارگردان و برنامه ریز، محمد صادق زرجویان عکاس، طراح پوستر و بروشور، علی شهبازی (آهنگساز)، سارا حدادی (روابط عمومی) و مهرانگیز قهرمانی (مشاور رسانه) هستند.

نمایش «مونس» از چهارم آذرماه آغاز شده و همه روزه به جز شنبه ها در در تالار حافظ ساعت 20:30 به روی صحنه اجرا میشود.