مصاحبه با مترجم نمایش "ننه دلاور و فرزندانش"

۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۵ ساعت : ۱۴:۵۴
مصاحبه با مترجم نمایش "ننه دلاور و فرزندانش"

مترجم نمایشنامه «ننه دلاور و فرزندانش» که این روزها روی صحنه است درباره تفاوت های ترجمه جدید با نسخه قدیمی سخن گفت و عنوان کرد لزوم ترجمه به‌روز آثار قدیمی احساس می‌شود.
دلارا نوشین بازیگر و کارگردان تئاتر که این روزها نمایش «ننه دلاور و فرزندانش» با ترجمه او روی صحنه است در این باره اظهار کرد: تمرین های نمایش «ننه دلاور و فرزندانش» آغاز شده بود که بهمن ماه آقای دژاکام با من تماس گرفت و عنوان کرد که قصد دارد کار را با ترجمه دیگری به صحنه ببرد و از من خواست که متنی را که از زبان آلمانی به انگلیسی برگردانده شده بود ترجمه کنم.این نمایشنامه ترجمه اریک بنتلی بود و متنی هم نبود که به راحتی بتوان از کنارش رد شد. این ترجمه متعلق به زمانی بوده که برشت در مونیخ نمایشنامه «ننه دلاور و فرزندانش» را تمرین و اجرا می کرده است و اریک بنتلی با حضور در تمرین ها و اجرای این نمایش از کار نسخه برداری می کرده و در نهایت آن را منتشر کرده است. زمانی که متن برای ترجمه در اختیار من قرار گرفت من آن را با ترجمه ای که سال ها قبل مصطفی رحیمی انجام داده بود مقایسه کردم و متوجه تفاوت های بسیاری شدم.
نوشین درباره تفاوت های ترجمه قبلی با این متن توضیح داد: مهمترین مساله ای که در ترجمه قبلی دیده نمی شد و من نیز در اجراهایی که از این نمایش در ایران به صحنه رفته بود، ندیده بودم این بود که به زمان جنگ ها در نسخه اول اشاره ای نمی شود و من به عنوان مخاطب برداشتم این بود که برشت به جنگ جهانی دوم اشاره می کند. اما در متنی که من در اختیار داشتم کاملا به زمان روی دادن جنگ ها که مربوط به جنگ های ۳۰ ساله بین پروتستان ها و کاتولیک ها است، اشاره می شود. به این ترتیب و با ذکر زمان وقوع جنگ ها، نوع شخصیت پردازی کاراکترها، دیدگاه و نوع برخوردشان با اتفاقات متفاوت می شود.همچنین این ترجمه تفاوت های دیگری نیز با ترجمه قبلی دارد که مهمترینش تفاوت زبان و به روزتر شدن آن است. در ترجمه قبلی برخی واژه ها و کلماتی که مختص ایرانی ها است مثل «ان‌شاالله فلان اتفاق می افتد»، «الله اکبر» و ... وجود داشت که با فرهنگ آلمانی همخوان نبود. البته نمی دانم تغییراتی که در این دو نسخه وجود دارد به تحلیل مترجم قبلی از متن باز می گردد یا متنی که من در اختیار داشتم با جزئیات بیشتری نسبت به متن قبلی نوشته شده است.
کارگردان «مردن با دهان باز» متذکر شد: همچنین اشعار متن قبلی کاملا با اشعار این نسخه متفاوت است. شعرهای این نسخه را که ترجمه آنها کار بسیار سختی نیز بود محمد وفایی ترجمه کرده است. ترجمه و تبدیل این اشار به شعرهایی حماسی و اپیک به زبان فارسی کار بسیار مشکلی بود. از آنجا که من کارگردان و بازیگر تئاتر هم هستم تلاش کردم ترجمه ای روان و وزین از این نمایشنامه داشته باشم.
کارگردان «اوریدیس»  درباره وارد شدن دیدگاه کارگردانی برشت در نسخه ای که اریک بنتلی نوشته است، توضیح داد: اریک بنتلی در نسخه ای که از روی تمرین ها و اجرای برشت نوشته دیدگاه کارگردانی برشت را وارد نمایشنامه اش نکرده و تنها به انتقال دیالوگ ها پرداخته است و آن را برعهده کارگردانی گذاشته که قصد به صحنه بردن این اثر نمایشی را دارد. متن های ماندگار اجازه خوانش های متفاوتی را به کارگردان ها می دهند همین طور که امیر دژاکام در اجرایی که از نمایشنامه «ننه دلاور و فرزندانش» دارد برداشت تراژدی -کمدی از اثر کرده است.معتقدم متونی که سال ها قبل ترجمه شده اند نیاز به ترجمه های تازه تری دارند و این امر در مورد متون ماندگار بیشتر احساس می شود چون در طول این سال ها نوع زبان و ادبیات ما تغییرات زیادی کرده که در ترجمه آثار نیز تاثیرگذار خواهد بود.
او افزود: برخی از متون قدیمی به عنوان رفرنس به کار می روند و لزوم ترجمه های جدید از آنها احساس می شود. ما مترجمان بسیار خوبی در کشور داریم بنابراین بسیار خوب است که در کنار ترجمه آثار جدید مترجمان ما به سراغ متون قدیمی و قبلا ترجمه شده هم بروند. ای کاش در طول این ۵۰ سالی که از ترجمه «ننه دلاور و فرزندانش» می گذرد مترجمی متن را از روی نسخه آلمانی آن نیز ترجمه کرده بود و باز هم ای کاش زنده یاد حمید سمندریان که نمایشنامه های «زندگی گالیله» و «دایره گچی قفقازی» برشت را به خوبی ترجمه کرده بود «ننه دلاور و فرزندانش» را هم ترجمه می کرد.

نمایش «ننه دلاور و فرزندانش» به کارگردانی امیر دژاکام تا ۲۴ اردیبهشت ماه هر شب ساعت ۱۹:۳۰ در تالار چهارسو مجموعه تئاتر شهر روی صحنه است. حسین محب اهری، مه لقا باقری، امیر کربلایی زاده، علی محمد رادمنش، آزاده نوبهار، هدیه آزاده و... بازیگران این اثر نمایشی هستند.

رویدادهای مرتبط