آئیش و چالش مخاطبان با "چمدانی" پر از ماجرا

۲۸ بهمن ۱۳۹۴ ساعت : ۱۰:۰۰
آئیش و چالش مخاطبان با "چمدانی" پر از ماجرا

نشست خبری نمایش "چمدان" با حضور کارگردان و تعدادی از عوامل نمایش، در تالار مشاهیر مجموعه تئاتر شهر برگزار شد.

فرهاد آئیش درباره این نمایش گفت: بعد از 22 سال که از اجرای نخست این نمایش می‌گذشت، "چمدان" چالشی برای من بود. چالشی که بتوانم در عین برخورد دموکراتیک با هنرمندان در این کار گروهی یک کل واحدی را با نام "چمدان" بسازم که متشکل از بخش‌های متضاد و مختلف باشد.

آئیش در پاسخ به خبرنگار ایران تئاتر درباره دلیل اجرای دوباره «چمدان» پس از 22 سال و دغدغه‌ای که او را به سمت اجرای این نمایش برد، گفت: شاید سال 64 و فضای آن روزها دغدغه‌ام برای نوشتن چمدان بود. اما در کل در هر اثر هنری از نگاه من سه دغدغه وجود دارد، نگاه فلسفی به انسان، دغدغه‌های سیاسی و اجتماعی، و بُعد روان‌شناسانه اثر. وقتی این سه مورد در اثری باشد، از نظر من آن اثر کامل است. بعد فلسفی کار که من کیستم، از کجا آمده‌ام، به کجا می‌روم، اما باید بگویم دغدغه من برای اجرای «چمدان» امروز پس از 22 سال بیش‌تر از قبل است. این‌که خودم را به چالش بکشم و مخاطب را هم به چالش بکشانم.

او در ادامه گفت: برای من مهم است که مخاطب وقتی تالار را ترک می‌کند تجربه جدیدی به دست آورد و وارد چالش شود. من دغدغه سیاسی برای اجرای این نمایش نداشتم هر چند باورم این است که با شعار سیاسی بیش‌تر می‌توان مخاطب را جذب کرد که نه‌تنها گاهی ایراد نیست که لازمه جامعه است، اما سؤال من در این نمایش نقد خودم، جهان پیرامونم و ارتباط با خودم بود، دغدغه‌ای که در درون خودش هم نگاه جامعه‌شناختی و حتی سیاسی دارد، منتها خیلی خودش را در بیرون نشان نمی‌دهد.

این کارگردان درباره سبک نمایش‌اش گفت: ابزورد در معنای لغت‌نامه‌ای به معنی عجیب‌وغریب و کمی خنده‌دار است که به نظر به کار ما هم نزدیک می‌آید. من فکر می‌کنم خیلی وقت‌ها کار هنری کردن قدری ابزورد است.

آئیش گفت: این نمایش به شکل دموکراتیک و با تجربه کار گروهی از هنرمندان شکل گرفت و من به‌عنوان کارگردان در بخش‌های مختلف با استفاده از ایده‌های گروهی، در بخش‌های ویدئواینستالیشن، طراحی صحنه، لباس و گریم کار را به صحنه بردم. باورم این بود که در هر عرصه هنرمند مستقل است که درباره موضوعی با نام «چمدان» کار کند و سعی کردم شرایطی ایجاد کنم که نقطه تماس و اشتراک این سلیقه‌ها درباره یک شیء را کنار هم جمع کنم.

او درباره «چمدان» گفت: این نمایش کلاژی است از یک سری ایماژها، تصاویر و مفاهیم که با یک کمپوزیسیون خاص ارائه می‌شود و فضایی را می‌سازد به نام "چمدان". وقتی تصمیم گرفتیم که این کار را باز هم اجرا کنیم دلم می‌خواست نگاه‌های دیگر را تجربه کنیم و "چمدان" تکرار کار قبل نباشد. اتفاق خوب ارتباط با پویا آریان‌پور بود و پرداختن به ویدئواینستالیشن‌هایی درباره چمدان. پیش از اجرای نمایش، مخاطب نگاه‌های تازه از مقوله چمدان را می‌بیند و با پیش‌زمینه‌هایی وارد سالن تئاتر می‌شود.

او با اشاره به این‌که کم‌ترین دخالت را در طراحی صحنه و لباس و گریم و ویدئوها داشته، گفت: در بخش نخست، چمدان نمایشنامه‌ای‌ست از کوبو آبه نویسنده سوررئالیست که در سال‌های 1950 نگاهی به کلمه چمدان داشته و نمایشنامه خودم که 22 سال پیش نوشته و اجرا شده بود. این دو نگاه از دو اقلیم مختلف و با دو نگاه متفاوت می‌توانست نقاط مشترک زیادی داشته باشد. ما در واقع ملغمه‌ای از مفاهیم را از طریق مدیاهای مختلف با مخاطب‌مان در میان گذاشتیم که هرکدام به شکلی مختلف بر مخاطب اثر بگذارد و این گونه بود که چالش ما رخ داد.

 

طهماسبی: چالش من بازی در دو نقش متفاوت بود

مائده طهماسبی درباره آغاز کار مشترک با آئیش گفت: من از 25 سال پیش با فرهاد آئیش کار کردم و این همکاری طولانی، همفکری بسیار و هم‌سلیقگی می‌آورد. در اروپا و آمریکا، کمپانی‌های تئاتر چون یک گروه تئاتری دارند که همه با هم رشد می‌کنند، اتفاقات بهتری در عرصه تئاتر می‌افتد، چون گروه به درک مشترکی از کار هنری می‌رسند. تجربه من و آئیش هم همکاری سالیان است که باعث شده نگاه‌هایمان به هم نزدیک شود.

طهماسبی درباره بازی‌اش در دو نقش متفاوت گفت: برای من هم چالشی عجیب بود که در دو نقش یک زن نسبتاً امروزی بافرهنگ ژاپنی و یک زن خیاط و سنتی ایرانی ظاهر شوم و هنوز هم هر شب در اجرای این نمایش این چالش را تجربه می‌کنم.

 

طراحی صحنه بی‌زمان و بی‌مکان را در نظر داشتیم

منوچهر شجاع، طراح صحنه نمایش، در پاسخ به خبرنگار ایران تئاتر درباره مینیمال بودن طراحی صحنه و بی‌مکان و بی‌زمان نشان دادن جهان نمایش گفت: من از سال 73 با دیدن نمایش "هفت شب با مهمانی ناخوانده" با کارهای فرهاد آئیش و دغدغه‌های انسانی و دنیایی که در آن می‌زیست آشنا شدم. آن‌چه در نمایش است، اشاره به اتاقی بدون هیچ پنجره است و تمام تلاشم این بود که در این نمایش بدون اشاره به مکان و زمان خاص، فضایی را بازسازی کنم و در عین‌ حال نگاهی داشته باشم به این‌که تماشاگر از طریق دیدن صحنه، چیزهای دیگری را ورای صحنه ببیند.

شجاع درباره طراحی صحنه بخش دوم نمایش گفت: می‌خواستم فضایی بسازم که اشاره به نکات متن داشته باشد و بر صحنه همبسته‌هایی می‌بینیم، شاید چمدان‌هایی یا بسته‌هایی که هیچ‌وقت باز نمی‌شوند یا شاید قرار است کسی دیگر در زمانی دیگر آن‌ها را باز کند. اما استفاده از یک در، در انتهای صحنه که گویی در خانه‌ای ایرانی است شاید به این دلیل بود که می‌خواستم فضایی ملموس و ایرانی در طراحی صحنه باشد. این در طوری طراحی شده که معلوم نیست این آدم‌ها درون جایی‌اند، یا از بیرون به داخل آن می‌آیند و می‌روند، که این در راستای به‌هم‌ریختگی مکان در طراحی صحنه ارائه شد.

شجاع درباره نورپردازی این نمایش هم گفت: نورها هم به همین شکل‌اند. نورهایی با زاویه‌های از کنار صحنه  و از منبع غیرمستقیم بر صحنه نمایش تابانده می‌شوند.

نگار نعمتی، طراح لباس این نمایش هم گفت: در این نمایش یک تاش رنگی بر نقش‌های نمایش اول داریم. در بخش اول با این‌که فضای نمایش سیاه است، لباس‌ها پر از رنگ و نقش‌اند و در نمایش دوم که قدری به کمدی نزدیک می‌شود، لباس‌ها همه سیاه‌وسفید و ساده‌اند که این تضاد در راستای متن «چمدان» اجرا شد.

ماریا حاجیها، طراح گریم «چمدان» هم از دموکرات بودن آئیش تشکر کرد و گفت: ایشان فضای کار را باز گذاشتند که شخصیت‌پردازی لازم با توجه به طراحی صحنه و لباس را خودمان طراحی کنیم، برخلاف بسیاری کارگردان‌ها که فقط چیزی را که می‌خواهند به ما دیکته می‌کنند.

 

نگاهی به اثر هنرمند ژاپنی

پویا آریان‌پور، طراح ویدئواینستالیشن‌های چمدان گفت: ما در طراحی اینستالیشن‌ها با نگاهی به مجموعه کار هنرمند ژاپنی، چیهارو چیهاتا که روی سوژه خاطره کار می‌کند و مجموعه‌ای با نام چمدان هم دارد و با ارجاع به کارهای او، کار کردیم. کار ما بر اساس چمدان‌هایی است که روی هم گذاشته شده و یک چمدان بزرگ را به ما ارائه می‌دهد که با رنگ سفید پوشانده شده. هرکدام از همکاران من که در این پروژه کار کرده‌اند، به فراخور نگاه‌شان، ایده‌ای را بر این چمدان‌ها پیاده کرده‌اند. 12 ویدئو اینستالیشن با درک‌ و نگاه‌های مختلف از چمدان که البته برخی ویدئوها فضاهای گنگ دارند تا بتوانند تخیل تماشاگر را بیش‌تر فعال کنند.

 

 آئیش در پایان گفت: باید بگویم این نگاه دموکرات به «چمدان» اگر چه سختی‌هایی داشت و گاهی مجبور به تغییرات جدی می‌شدیم اما چالشی بود که در آن معجزه‌هایی رخ داد، معجزه‌ای که رشد همه ما در این نمایش بود، 12 نگاه مختلف در ویدئواینستالیشن، طراحی صحنه، لباس، انیمیشن و دو نمایش از دو اقلیم چالش بزرگی برای گروه بود.

 

رویدادهای مرتبط