بر اساس دوشس ملفی

۵ مهر ۱۳۹۵ ساعت : ۱۲:۳۶
بر اساس دوشس ملفی

نمایشنامه "دوشس ملفی" متعلق به قرن هفدهم انگلستان است و یکی از مهم‌ترین نمایش‌های عصر الیزابتی است. اساس نمایش دوشس ملفی واقعه‌ای تاریخی در ایتالیای قرن پانزدهم است، اما جان وبستر با نمایش خود فراتر از این واقعه تاریخی، تحلیلی عمیق از سویه‌های پنهان و تاریک نهاد بشری به دست داده، که از مرز زمان و مکان در می‌گذرد. دوشس ملفى درباره‌ى دو برادر است که به خاطر ثروت خواهرشان مانع ازدواج مجدد او مى‌شوند. اما دوشس پنهانى و بر خلاف خواسته ى برادرانش ازدواج مى کند و آنچه که از آن پس اتفاق مى افتد طومار خاندان آراگون را در هم مى پیچد.
نمایش در منطقه‌ای با نام ملفی روی می‌دهد و اجرای آن با حضور بخشی از اهالی این شهر روی صحنه شروع می‌شود. پس از دقایقی باران کوثری که نقش دوشس ملفی را برعهده دارد، روی صحنه می‌آید. لباس او هیچ شباهتی به لباس یک اشراف‌زاده ندارد. دردسرهای دوشس در برابر دو برادر خود و داستان عاشقانه‌ای که در کنار این درگیری‌ها روایت می‌شود، بخشی از قصه نمایشنامه‌ است. ریتم نمایش گاهی تند و گاهی کند می‌شود و موسیقی در بسیاری از صحنه‌ها همراه اتفاقات نمایش است. اعضای گروه با لباس‌هایی مندرس بر تن، گوشه سالن در انتظار شروع تمرین هستند. چیدمان صندلی‌های سالن تئاتر مستقل تغییر کرده و ردیف‌های پشت سرهم صندلی‌ها تا انتهای سالن امتداد یافته است. لوستری بزرگ تنها بخش چشم‌نواز صحنه نمایش جدید محمد رضایی راد است. فضا به زندان و قصری مخروبه شبیه است که به واسطه ستون‌هایی آجری ایجاد شده است.
نمایشنامه‌ی اصلی که در اصل با عنوان سوگنمایش دوشس ملفی چاپ شد، نمایشی هولناک است که به قلم جان وبستر نمایشنامه‌نویس انگلیسی نوشته شده است. این نمایشنامه ده سال پس از نگارش و در سال ۱۶۲۳ چاپ شد و بر پایه‌ی اتفاقات زندگی جیوانا د آرگونا، دوشس آمالفی نوشته شده است. نمایشنامه به شکل یک داستان عاشقانه شروع می‌شود، که در طی آن دوشس با مباشرش، آنتونیو، بی خبر از برادرهایش، ازدواج می‌کند. ازدواجی که بعدها، هنگامی که برادرها از آن اطلاع می‌یابند، برای او به قیمت جانش تمام می‌شود. نمایشنامه بسیار از نمایش‌های سنکا وام گرفته است، و یک تراژدی انتقام است. پیچیدگی‌های برخی از شخصیت‌ها، از جمله بوزولا و دوشس، به علاوه‌ی زبان شاعرانه وبستر موجب شده است که نمایشنامه به یکی از بهترین نمونه‌های درام رنسانس ادبیات انگلستان بدل شود. اما نمایشی که این شب‌ها در سالن مستقل تهران روی صحنه می‌رود با نمایشنامه‌ی جان وبستر تفاوت‌هایی دارد. نمایشنامه‌ توسط دکتر نغمه ثمینی و محمد رضای‌راد بازنویسی شده است و فضایی جدید به خودش گرفته است. طولانی بودن اجرا یکی از اساسی‌ترین نقدهایی است که به نمایشنامه وارد است. نمایشنامه‌ای که بازنویسی شده می‌توانست به مراتب کوتاه‌تر شود ولی نمایشنامه‌نویسان که یک نفرشان کارگردان هم هست، تصمیم گرفته‌اند این نمایش کمتر از سه ساعت روی صحنه نرود. البته گویا قرار بوده نمایش چهار ساعت و نیم باشد که به دلیل مقتضیات زمانی و مکانی کار را کوتاه‌تر کرده‌اند. نمایش فضایی دلهره‌آور دارد و در طول سه ساعت بارها مخاطب را تحت تاثیر قرار می‌دهد. باران کوثری در نقش دوشس فوق‌العاده ظاهر می‌شود و حال خوب نمایش "خشکسالی و دروغ" را دوباره زنده می‌کند. طراحی صحنه و موسیقی هم به خوبی در خدمت کار در آمده‌اند و در بزنگاه‌های حساس نمایش، کارکردی مثبت و تاثیرگزار دارند.
اما سه ساعت اجرای بی‌وقفه به همین سادگی‌ها هم نیست. اعضای گروه "خانه" از اوایل اسفند سال گذشته تمرینات را با شش جلسه دورخوانی آغاز کردند و یک و ماه نیم نقش‌ها را اتود زدند تا از اردیبهشت امسال به صورت رسمی تمرینات را شروع کردند. چندین بار تغییر بازیگر و بازنویسی متن باعث شد همه چیز سر جایش قرار بگیرد و ماحصل هفت ماه تمرین مدام، اجرای این شب‌های نمایش دوشس ملفی باشد. 95 درصد از صحنه‌یاران و چهار نفر از بازیگران، شاگردان کارگردان هستند و حضور این افراد که برخی از آن‌ها تابه‌حال تجربه اجرا روی صحنه را نداشته‌اند در کنار بازیگران با تجربه‌ای چون رضا بهبودی، احمد ساعتچیان و باران کوثری ترکیب خوبی به وجود آورده است.