tik8
پیگیری بلیط
گفت و گو با همایون علی‌آبادی درباره جایگاه طراحی صحنه در تئاتر

گفت و گو با همایون علی‌آبادی درباره جایگاه طراحی صحنه در تئاتر

  • ۰۸ مهر ۱۳۹۷
  • ساعت:۰۸:۴۰

شرح خبر

<p>&nbsp;اساساً هنرهای نمایشی در پیوند با هنرهای حجمی و تجسمی از دیر زمان تا امروز جایگاه ویژه و تکسچرال به هنگام اجراها انتخاب و در کل تمامیت هنر نمایش دارد.<br /> به&zwnj;عنوان مثال از زمانی که کارگردان متنی را با توجه به خوش داشت&zwnj;هایش برای اجرا برمی&zwnj;گزیند تا زمانی که به&zwnj;اصطلاح کار را می&zwnj;بندد در جای&zwnj;جای صحنه اثری چشمگیر اعم از کار گرافیکی بروشور، طراحی پوستر و به&zwnj;ویژه دفترچه کارگردانی دارد، اگر کارگردان با جزئیات هنرهای تجسمی آشنایی و وقوف نداشته باشد نمی&zwnj;تواند دفترچه&zwnj;ای متقن و گویا برای بازیگرانش رقم بزند، کارگردان باید بر لحظه&zwnj;لحظه&zwnj;ی کارش از نظر چشم&zwnj;اندازهای تجسمی اعم از گرافیک صحنه، مکانت&zwnj;های اجرایی، جابه&zwnj;جایی&zwnj;های نقش بازیگران، ورود و خروج صحنه و حتی معماری داخلی و نیز جای بازیگران درصحنه و حتی میزانس&zwnj;های نمایش را در پیش از اجرا بر صفحه&zwnj; کاغذی طراحی کند، البته کارگردان می&zwnj;تواند یکی از دستیارانش را مامور فیصله دادن به امور تجسمی کند اما این خود طرفه نغزی است که حکایت از آگاهی&zwnj;های از پیش تعیین&zwnj;شده کارگردان در قلمرو تجسم بخشیدن&zwnj;های دکوراتیو و تزئینی در چشم دید تماشاگران از یکسو و اصحاب اجرا از سوی دیگر داشته باشد. فرمالیست&zwnj;های روسی پس از انقلاب اکتبر سال 1918 روسیه توجهی ویژه به تئاتر داشتند و حتی دو مکتب مهم &quot;کانستراکتیویسم&quot; و &quot;سوپرماتیسم&quot; اساساً بر مبنای طراحی صحنه تئاتر پی ریخته شدند.<br /> فرمالیست&zwnj;ها مخصوصاً &quot;موهولوناگی&quot; کنستراکتیویست معروف روسی مبنای هنرهای تجسمی و حجم&zwnj;سازی و تندیس&zwnj;گری سبک&zwnj;ها و مکتب&zwnj;های خویش را بر اساس &quot;حرکت&quot; پایه&zwnj;ریزی کرده&zwnj;اند. به یاد دارم که در دوران حضور استاد الاساتید بهرام بیضایی در دانشگاه تهران وی 6 واحد مستقل را به طراحی صحنه، 3 واحد مجزا را به تاریخ هنرهای بصری و 3 واحد را به گرافیک صحنه و 3 واحد را به تحولات اجرا اختصاص داده بود.<br /> ما برای آنکه سرتاسر این نوشتار برای خوانندگان ارجمند ملموس&zwnj;تر جلوه کند درنگی بر این کلاس&zwnj;ها داریم و اینکه به واقع در ازمنه دیر و دور در آموزش هنرهای تجسمی و طراحی صحنه و تئاتر چه می&zwnj;گذشت و امروزه&zwnj; روز با اسف چه می&zwnj;گذرد تأملی خواهیم داشت.<br /> طراحی صحنه با حضور خانم جهان ملک خزایی برای خود جهانی بود مستقل و آموزنده و پایدار.<br /> محتوای این درس بر مبنای طراحی، اسکیس و اسکیچ برنامه&zwnj;ریزی&zwnj;شده بود، برای مثال امروزه&zwnj;روز دفترچه کارگردانی برای همه&zwnj; دانشجویان تئاتر مشکل بزرگی شده است چراکه طراحی بامداد زغالی را نمی&zwnj;دانند؛ حال&zwnj;آنکه ما دانشجویان ورودی 52 فی&zwnj;الجمله دفترچه کارگردانی&zwnj;های&zwnj;مان هنوز زبانزد اساتید است، یا در مورد ورود و خروج&zwnj;ها و فن صحنه&zwnj;پردازی ما کاملاً بر جزئیات نقاشی تئاتر و طراحی صحنه آگاهی و وقوف داریم و می&zwnj;دانیم که دفترچه کارگردانی در حکم جواز عبور و برگه&zwnj;ای برای دانش&zwnj;آموخته&zwnj;های تئاتر است و امروز دیگر ما با مشکلی به نام مشاور، دستیار یا صحنه پای تجسمی روبرو نیستیم و کارگردان به&zwnj;خوبی می&zwnj;داند که چه و چگونه می&zwnj;خواهد. علی رفیعی در کلاس تحولات اجرای خود شاید قریب به دویست عدد اسلاید از بزرگان طراحی صحنه مانند &quot;آدولف آپیا&quot; و &quot;ادوارد گردون گریک&quot; فراهم آورده بود و همه ما دانشجویان در اوقات فراغت سروکار مدام مان با این اسلایدها بود.<br /> ما دانشجویان آن روز و کارگردان&zwnj;های امروز به&zwnj;خوبی می&zwnj;دانیم که نقش و جایگاه &quot;آپیا و گریک&quot; در طراحی صحنه کجاست و چگونه شباهت&zwnj;های ناگزیر و تواردهای هنری ما از کجا ریشه می&zwnj;گیرد و نسخه&zwnj;بدل کدامین برداشت است. از سوی دیگر خسرو خورشیدی بزرگ استاد مسلم طراحی صحنه با ما 6 واحد مستقل طراحی، حجم&zwnj;سازی و تندیس&zwnj;گری کارکرد و همه ما در هنرهای زیبا با دستی پربار، آگاه و پویا در پهنه&zwnj; طراحی صحنه از دانشگاه به صحنه&zwnj;ها کوچ کردیم. تحولات اجرا پایه و اسطقسش طراحی بود به قول آپیا میزانس همان پیام است و پیام به گاه صحنه&zwnj;پردازی همان اتودهای طراحی است. درهرحال غرض ما از ذکر همه این موارد این است که یک کارگردان باید تاریخ نقاشی و به ویژه دو کتاب معروف زنده&zwnj;یاد استاد &quot;احسان یار شاطر&quot; با عنوان &quot;نقاشی نوین&quot; مطالعه کند تا به آثار جدیدتری مانند &quot;تاریخ هنر&quot; اثر جنسن دست یابد.<br /> &quot;پیتر بروک&quot; بر این باور است که اساساً طراحی صحنه مدرن با چند پراتیکابل شکل می&zwnj;گیرد و نیازی به دکورهای عصر لویی و یا لاپروسیوزیته&zwnj;های فرانسوی ندارد. چند مکعب چوبی می&zwnj;تواند به&zwnj;خوبی با جابه&zwnj;جایی&zwnj;ها و حجم&zwnj;پردازی جای تئاتر پرزرق&zwnj;وبرق اعصار گذشته را بگیرد و در خدمت تئاتر صحنه باشد. بهترین کتاب برای آگاهی از فن صحنه&zwnj;سازی تئاتر کتاب &quot;فن صحنه&zwnj;سازی تئاتر&quot; اثر لئون موسینیاک به ترجمه&zwnj; دکتر &quot;امیرحسین جهانبگلو&quot; است که در آن چند اثر &quot;مولیر&quot; در یک دفترچه&zwnj;ی کارگردانی تجزیه&zwnj;وتحلیل شده است و در کل کتابی مفید برای آموزش طراحی صحنه و نگارش و گزارش دفترچه&zwnj;ی کارگردانی هست. امیدواریم این مختصر انگیزه&zwnj;ای باشد تا بروبچه&zwnj;&zwnj;های تئاتر به جستجوی عمیق&zwnj;تری از طراحی صحنه بپردازند و آگاه باشند که به قول سوفوکل &quot;بجویند تا بیابند / آن را که نجویند نیابند&quot;</p>
منبع:هنرآنلاین