گفت و گو با امیرمحمد انصافی کارگردان "جادوی عروسک"

۲۹ خرداد ۱۳۹۶ ساعت : ۱۰:۵۸
گفت و گو با امیرمحمد انصافی کارگردان "جادوی عروسک"

نمایش "جادوی عروسک" اثر امیرمحمد انصافی از ۱۶ خردادماه به‌مدت یک ماه به تالار هنر آمده است. این نمایش که در بخش مسابقه کودک و نوجوان پنجمین دوره از جشنواره تئاتر شهر حضور داشته است، به‌عنوان اثر برگزیده در بخش‌های موسیقی، بازیگری زن و نمایشنامه، دست یافت و در بخش‌های طراحی صحنه و لباس، بازیگری مرد و کارگردانی مورد تقدیر قرار گرفت. همچنین "جادوی عروسک" به‌همراه "رویای ماه" به‌عنوان نمایش برگزیده بخش کودک و نوجوان شناخته شد.

آرین ناصری‌مهر، فهیمه باروتچی، فرشته اعظمی، شیرین کاشفی، ابوالفضل عشرب، محسن قصری به‌همراه امیرحسین انصافی؛ بازیگر و آهنگساز "جادوی عروسک"، گروه بازیگران این نمایش را تشکیل می‌دهند و رامین عبدالهی، ناهید دنیادیده و پیام رضایی؛ موسیقی نمایش را به‌صورت زنده روی صحنه می‌نوازند. در خلاصه نمایش "جادوی عروسک" که با شیوه سیاه‌بازی اجرا می‌شود، آمده است: "یاقوت سه فرزند دارد که هرکدام حرفه‌ای را یاد گرفته و می‌خواهند به شهر خود یعنی "مبارک‌آباد" برگردند تا به همشهری‌های خود خدمت کنند اما در بین راه مشکلاتی برایشان پیش می‌آید که مجبور می‌شوند در یک روستا برای مدتی بمانند و..." به بهانه اجرای عمومی "جادوی عروسک" با امیرمحمد انصافی؛ نویسنده و کارگردان این نمایش، گفت‌وگو کرده‌ایم.

 در نمایش "جادوی عروسک" شما از شیوه نمایشی سیاه‌بازی استفاده کرده‌اید. چه شد که احساس کردید اجرای نمایش‌ به شیوه آیینی‌سنتی می‌تواند برای مخاطبان کودک جذاب باشد؟

زمان زیادی است که در کنار پدرم، جواد انصافی، تئاتر آیینی‌سنتی کار می‌کنم. ۱۰ سال است که به‌صورت حرفه‌ای در زمینه تئاتر سیاه‌بازی فعالیت می‌کنم. در حوزه تئاتر کودک و نوجوان، کمبود تئاتر آیینی‌سنتی را دیدم. البته پیش از این‌که نمایش "جادوی عروسک" را آماده کنم، پدرم نمایش "مبارک و طلسم شاهزاده" را در تالار هنر روی صحنه برد و در آن، از شیوه‌های نمایش آیینی‌سنتی در نمایش کودک استفاده کرده بود. با این اجرا دریافتیم که کودکان با این نوع کار ارتباط برقرار می‌کنند و تلاش کردیم بیشتر وارد این فضا شویم. با تلاش دوستان این کار را برای اجرا در تالار هنر آماده کردیم. البته چون این نوع کار برای کودکان سابقه چندان طولانی‌ ندارد، خود ما برخی از بخش‌ها را برای نخستین‌بار تجربه می‌کنیم و به‌دنبال این هستیم که بازخوردهای مخاطبان را ببینیم.

در این نمایش شاهدیم که برخی از دیالوگ‌ها با زبان مبارک ادا می‌شود؛ چه میزان این نوع از غلط حرف زدن که به‌نوعی طیفی از شخصیت سیاه است و در نمایش‌های سیاه‌بازی همواره با این غلط‌گویی مواجهیم، سبب می‌شود توجه کودک به صحبت‌های سیاه جلب شود؟

"جادوی عروسک" برداشتی آزاد از نمایشنامه "راز عروسک" نوشته داوود فتحعلی‌بیگی است. در آن نمایش کودکی وجود ندارد. برای این‌که کودکان بتوانند با این نمایش ارتباط برقرار کنند، سه بچه سیاه به نمایشنامه اضافه کردیم. کودک می‌تواند از شوخی‌های سیاه‌های حاضر در نمایش هم سرگرم شود و هم این شوخی‌ها در ذهن او می‌ماند تا بعدا بتواند از آن‌ها استفاده کند. احساس می‌کنم این شوخی‌ها و لحن سیاه، می‌تواند به بچه‌ها کمک کند که کلام را درست ادا کنند. درواقع این لحن، سبب می‌شود کودکان همذات پنداری کنند و راحت‌تر مفاهیم نمایش را استخراج کنند.

 

در نمایش "جادوی عروسک" با صحنه‌ای مواجه هستیم که به کودک، قراردادهای تئاتری را آموزش می‌دهد؛ جلوی چشم مخاطب، دکور می‌چرخد و روی صحنه به‌عنوان مثال اتوبوس به باغ و جنگل تبدیل می‌شود و... چقدر این شگرد برای کودکان جذابیت داشت و چه میزان این دکور هزینه به گروه تحمیل کرد؟

در نمایش‌های آیینی‌سنتی، معمولا بسیار کم از دکور استفاده می‌کنیم. به‌عنوان مثال روی صحنه یک میز می‌بینید که از آن، استفاده‌های بسیار متفاوتی می‌شود و... درواقع طراحی‌ها بسیار ساده و روان هستند اما چون قرار بود نمایش را برای کودکان و نوجوانان آماده کنیم، حس کردیم که باید دکور پربارتری بسازیم. طراحی دکور را ساسان فرهادپور انجام داد. قطعا ساخت دکور هزینه دارد اما همین‌که بازخورد تماشاگر خوب است و این دکور برای کودکان جذاب است، یعنی به نتیجه‌ای که می‌خواستیم رسیده‌ایم. اصولا تئاتر کودک از تئاتر بزرگسال پرهزینه‌تر است چون باید جذابیت‌هایی برای کودکان وجود داشته باشد. در کنار لباس، موسیقی و رنگ‌هایی که در طراحی برای نمایش در نظر می‌گیریم، باید دکور شرایطی داشته باشد که هر لحظه نکته جذابی برای کودکان خلق کند تا خسته نشوند و حوصله‌شان سر نرود.

نسل ما هرچند سطحی، از طریق تلویزیون با سیاه و سیاه‌بازی آشنا بود اما شاید "جادوی عروسک" نخستین مواجهه بچه‌های امروز با این نوع تئاتر و موسیقی ایرانی در تئاتر باشد، در این مدت که نمایش را روی صحنه برده‌اید، بچه‌ها در مواجهه با نمایش چه واکنشی داشته‌اند؟

خوشبختانه تا امروز بازخورد بچه‌ها بسیار خوب بوده است. حتی در برخی از موارد پدرها و مادرها به ما می‌گویند که خودشان هم سیاه‌بازی ندیده‌اند. درواقع "جادوی عروسک" تجربه‌ای جدید هم برای کودکان و هم برای برخی بزرگسالان است. اعتقاد دارم از پنج تا ۹۵ سال می‌توانند این نمایش را ببینند. امیدوارم در آینده هم این بازخورد خوب ادامه پیدا کند.

 

ساعت اجرای نمایش شما چندان مناسب نیست، از سویی دیگر، از آن‌جاکه این نمایش در فصل تابستان اجرا می‌شود، گروه نمی‌تواند از اجراهای مدارس استفاده کند، میزان استقبال از نمایش تا امروز چگونه بوده است؟

البته تالار هنر شرایطی دارد که نمی‌توان اجرای صبح برای مدارس برگزار کرد، چون مسئولان این سالن، صبح‌ها حضور ندارند و شیفت کاری آن‌ها بعدازظهر است! درنتیجه انجام هماهنگی برای برگزار کردن اجرای مدارس، کار بسیار دشواری است، گروه باید به اداره‌کل هنرهای نمایشی درخواست بدهد، آن‌ها نامه‌ای به گروه بدهند تا بتوانند یک اجرای صبح را برگزار کنند! درنتیجه تعطیل بودن مدارس بر کار ما تاثیری ندارد. با توجه به این‌که اجرای نمایش ما دقیقا در زمان اذان به اتمام می‌رسد، ساعت مناسبی برای اجرا نیست. از سویی دیگر از سه‌شنبه؛ ۲۳ تا دوشنبه؛ ۲۹ خردادماه، اجراهای ما به‌خاطر شب‌های احیا تعطیل شد، همچنین سه روز هم در تیرماه به‌دلیل جشنواره‌ای در آذربایجان اجراهای ما تعطیل می‌شود. جمیع این اتفاق‌ها، ما را در زمینه جذب مخاطب، با مشکل مواجه می‌کند. البته با تلاش مسئولان و دوستانی که اجراهای تئاتر را اطلاع‌رسانی می‌کنند، تا پیش از تعطیلات که استقبال مخاطبان بسیار خوب بوده است، باید ببینیم بعد از این وقفه چه اتفاقی برای استقبال مخاطبان می‌افتد.

کمی درباره پروسه تولید "جادوی عروسک" بگویید؛ چه برنامه‌ای برای آینده این نمایش دارید؟

شهریورماه سال ۱۳۹۵، نمایش "جادوی عروسک" را برای پنجمین دوره از جشنواره تئاتر شهر آماده کردیم. برای حضور در این جشنواره، نمایشنامه اصلی؛ یعنی "راز عروسک" اثر داوود فتحعلی‌بیگی را به دبیرخانه ارسال کردیم. چون از ابتدا می‌خواستیم تغییراتی را بر متن اعمال کنیم، آن‌ها را به متن ضمیمه کرده بودم. البته برای نگارش نمایشنامه "جادوی عروسک"؛ برادرم امیرحسین انصافی بسیار به من کمک کرد. حتی چهار یا پنج بار نمایشنامه را بازنویسی کردیم بعد از آن‌که تغییرات را اعمال کردیم، بازبینی برگزار شد و نمایش برای حضور در جشنواره انتخاب شد و اجرای جشنواره‌ای نمایش برگزار شد و جوایز بسیار زیادی از آن خود کرد و این روزها هم اجرای عمومی نمایش در تالار هنر برگزار می‌شود. این نمایش را برای حضور در بیست‌وچهارمین جشنواره بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان هم ارائه می‌دهم. همچنین قصد داریم در بخش تئاتر کودک و نوجوان دوازدهمین دوره از جشنواره بین‌المللی تئاتر آیینی‌سنتی هم حضور یابیم.

رویدادهای مرتبط