tik8
پیگیری بلیط
گفت‌و‌گو با فردین خلعتبری به بهانه‌ی کنسرت ذاستا

گفت‌و‌گو با فردین خلعتبری به بهانه‌ی کنسرت ذاستا

  • ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۵
  • ساعت:۰۵:۴۹

شرح خبر

<p style="text-align: justify;">قرار است آنسامبل &laquo;ذاستا&raquo; به سرپرستی &laquo;بهنام ابوالقاسم&raquo;، هفتم خردادماه 1395 تعدادی از آثار &laquo;فردین خلعتبری&raquo; -آهنگساز نامدار ایرانی- را با عنوان &laquo;چهار فصل باغ ایرانی&raquo; اجرا کند. در این کنسرت، بخش&zwnj;هایی از موسیقی&zwnj; فیلم&zwnj;های فردین خلعتبری که پیش از این در آلبوم &laquo;به خاطر سنگ&zwnj;فرشی که مرا به تو می&zwnj;رساند&raquo; منتشر شده بود، به همراه موسیقی فیلم&zwnj;هایی که او به تازگی ساخته و همین چند قطعه&zwnj;ی جدید اجرا شود.<br /> در ذاستا نوازندگانِ مهمی چون پدرام فریوسفی، پریسا پیرزاده، سایوری شفیعی و شقایق صادقیان فعالیت دارند. این آنسامبل همچنین ضبط آلبوم&zwnj;های جدیدی را در دست دارد. &laquo;ذاستا&raquo; را می&zwnj;توان از جمله گروه&zwnj;هایی دانست که همواره دغدغه&zwnj;ی اجرای موسیقی جدی دارد و در تلاش است تا موسیقی ایران را با فیگورهای ریتمیک و خاص ارایه دهد.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp;این اولین کنسرتِ گروه &laquo;ذاستا&raquo; است که قرار است آثار بی&zwnj;کلامی از ساخته&zwnj;های شما را در آن اجرا کند.شما در طول فعالیت خود با خوانندگانِ مختلفی همکاری داشتید و بسیاری از آثاری که خلق کردید، جزو پرمخاطب&zwnj;ترین موسیقی&zwnj;های منتشر شده در این سال&zwnj;ها بوده است. با وجود آنکه &laquo;ذاستا&raquo; گروهی بی&zwnj;کلام با حضور برترین نوازندگان سازهای کلاسیکِ امروز ماست، اما ضرورت تشکیل این گروه چه بوده است؟&zwnj;<br /> برای یک آهنگساز، گروهی که بتواند آثارش را به خوبی اجرا کند، اتفاق بسیار خوبی است و من فکر می&zwnj;کنم آهنگساز خوشبخت کسی است که موسیقی&zwnj;اش را خوب اجرا می&zwnj;&zwnj;کنند؛ این اتفاق در &laquo;ذاستا&raquo; رخ داده است و اتفاقاتی در آن رخ می&zwnj;دهد که گاهی حتی بیشتر از انتظارات من است. رسیدن به این نقطه&zwnj;ای که درباره&zwnj;ی آن صحبت می&zwnj;&zwnj;&zwnj;کنم، فقط به خاطر توانایی نوازندگان یا تمرین&zwnj;هایی که می&zwnj;کنیم، نیست؛ بلکه به خاطر روحی است که در این گروه وجود دارد. به همین خاطر است که وقتی به &laquo;ذاستا&raquo; فکر می&zwnj;کنم، لبخند می&zwnj;زنم، شاید دیگر اعضای گروه هم همین حس را داشته باشند.</p> <p style="text-align: justify;"><br /> و رسیدن به این اتفاق به قول شما به خاطر تبحر نوازندگان یا تمریناتِ گروه نیست؟&zwnj;<br /> تنها دلیلش این نیست، یعنی با وجود آنکه نوازندگان در ساز خودشان بسیار توانا هستند، اما چیزی که باعث به وجود آمدن این فضا در گروه شده، روح واحدی است که در ذاستا وجود دارد، آدم&zwnj;ها در این گروه به یکدیگر فکر می&zwnj;کنند و همین روابط انسانی و در عین حال هنری، ذاستا را به جایگاه کنونی&zwnj;اش می&zwnj;رساند. زمانی که یک &laquo;فکر&raquo; در ذهن آهنگساز متولد و تبدیل به یک سری نت می&zwnj;شود، در اختیار نوازندگان قرار می&zwnj;گیرد تا اجرا شود و در این میان، این فکر که نوازنده یک کار مکانیکی انجام دهد، کُشنده است. نمی&zwnj;گویم او باید به آن چیزی که می&zwnj;نوازد، اعتقاد داشته باشد؛ اما بایدبه آن عشق بورزد و این اتفاق رخ نخواهد داد، مگر این&zwnj;که گروهی که این نقش را به عهده می&zwnj;گیرد، حضورش را در مجموعه انتخاب کرده باشد. &laquo;ذاستا&raquo; یک مجموعه&zwnj; هفت نفری است که من یکی از اعضای آن هستم و افتخار می&zwnj;کنم که با این گروه کار می&zwnj;کنم و امیدوارم اگر قرار شد &laquo;ذاستا&raquo; گروه وسیع&zwnj;تری باشد، الزاماً به معنای بزرگ شدنش نباشد و اتفاقات شگرفی در آن رخ دهد.</p> <p style="text-align: justify;"><br /> با توجه به اهمیتی که این گروه برای شما دارد، قطعاتی صرفا برای اجرا در این گروه هم می&zwnj;نویسید؟<br /> حدود دو سال است که بخشهایی ازموسیقی&zwnj;های فیلمی که می&zwnj;نویسم را با نام &laquo;ذاستا&raquo; است؛ یعنی اگرچه موسیقی فیلم با همان شیوه&zwnj;&zwnj;ای است که در این سال&zwnj;ها نگاشته&zwnj;ام؛ اما برای بخشی از آنها، تا جایی که برای فیلم مناست باشد، به ذاستا فکر می&zwnj;کنم. در همین کنسرتی که پیش روی داریم قرار است تعدادی از آنها اجرا شود و علاوه بر آن، یک مجموعه&zwnj;ی 40 تا 50 دقیقه&zwnj;ای دیگر اجرا خواهد شد که بر اساس فلسفه&zwnj;ی گروه، موسیقی سازی است.</p> <p style="text-align: justify;"><br /> یعنی به اینکه گروه، همواره موسیقی سازی اجرا کند، اصرار دارید؟&zwnj;<br /> برای هر گروه موسیقی سهل&zwnj;تر است که با خواننده&zwnj;ای همراه شود، به خصوص اینکه این روزها تب خوانندگی بالا گرفته است و گویا تنها سیاستمداران در کشور ما خواننده نشده&zwnj;اند که البته آنها جور دیگری ستاره یا سلبریتی میشوند؛ اما ما وقتی برای اولین بار برای تشکیل این گروه دور هم جمع شدیم، روی همین مساله اتفاقِ نظر داشتیم که اولین کنسرت ما کنسرت سازی باشد و بیش از هر کس دیگری می&zwnj;دانیم، مطمئنا مسیر سختی در پیش خواهیم داشت، به خصوص در شرایط کنونی که موسیقی باکلام همه&zwnj;جا را اشغال کرده است؛ اما تجربه&zwnj;ی من در انتشار آلبوم &laquo;به خاطر سنگفرش&zwnj;هایی که مرا به تو می&zwnj;رساند&raquo; نشان داده است که در همین انباشت موسیقی&zwnj;های باکلام، می&zwnj;توانیم موسیقی&zwnj;هایی اجرا کنیم که کلام ندارد؛ ضمن آنکه تاریخ موسیقی نشان می&zwnj;دهد موسیقی&zwnj;های بدون کلام ماندگاری بیشتری دارند و نسل&zwnj;های مختلف می&zwnj;توانند با آن ارتباط سهل&zwnj;تری داشته باشند. البته &laquo;ذاستا&raquo; با همراهی &laquo;علیرضا قربانی&raquo; نیز یک کنسرت برگزار کرد که اجرای خوبی بود و علاوه بر آن یک سری آثار باکلام دیگر هم داریم که ممکن است آنها را به تدریج با خواننده&zwnj;های شناخته شده یا کمتر شناخته شده اجرا کنیم، به هر روی این اولین کنسرت مستقل ذاستاست که بدون خواننده انجام می&zwnj;شود.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">گروه&zwnj;های متعددی در این سال&zwnj;ها شکل گرفته است که گاهی ایده&zwnj;های بسیار زیادی نیز برای آن متصور بوده&zwnj;اند، اما عمر چندانی نداشته&zwnj;اند. چه تضمینی وجود دارد که این گروه بتواند در دراز مدت به حیات خود ادامه دهد؟<br /> برای حفظ &laquo;خانواده&raquo; تضمین لازم نیست و اصلاً خانواده خود تضمین است. خانواده به خاطر روابطی که نهادینه است، حفظ می&zwnj;شود. ما یک خانواده با اخلاقیات و حتی سلایق مختلف هستیم؛ اما حالا دور هم جمع شده و موزیک اجرا می&zwnj;کنیم و در کنار آن همدیگر را دوست داریم و این مهم&zwnj;ترین اتفاقی است که رخ داده، اگر قرار باشد، تنها &laquo;سلایق&raquo; مسیر و همه چیز را تعیین کند، این دوام روی نخواهد داد؛ اما اگر اصل بر روابط انسانی باشد، همه چیز حفظ می&zwnj;شود؛ حتی اگر اعضای آن مسیرهای متفاوتی را طی کنند.</p> <p style="text-align: justify;"><br /> تهدیدهای بیرونی را چه می&zwnj;کنید؟ حتی هر خانواده&zwnj;ای هم برای حفظ و دوام زندگی&zwnj;اش نیازمند مساله&zwnj;ی اقتصادی است.<br /> من فکر می&zwnj;کنم همیشه همه&zwnj;چیز می&zwnj;تواند تهدید شود؛ اما قرار نیست این آدم را نگران کند یا مانع از ادامه&zwnj;ی ارتباط شود، پشت این حرکت که هم&zwnj;اکنون در &laquo;ذاستا&raquo; وجود دارد و محور آن موسیقی است، نوعی روابط عاطفی&zwnj; وجود دارد که من را به ادامه&zwnj;ی کار دلگرم و امیدوار می&zwnj;کند. من هیچ&zwnj;وقت به این تهدیدها فکر نکردم؛ به اضافه&zwnj;ی اینکه ما برای &laquo;ذاستا&raquo; شدن هیچ&zwnj;وقت کیسه&zwnj;ای ندوختیم تا آینده&zwnj;ای عجیب و غریب برای خودمان متصور شویم. چیزی که برایمان در این دو سال که از عمر گروه می&zwnj;گذرد، مهم بوده، این است که وقتی کنار هم جمع می&zwnj;شویم، خوشحالیم. گاهی فقیر و گاهی پولدار هستیم؛ اما وقتی دور هم جمع می&zwnj;شویم مبنایمان یک جریان اقتصادی نیست و این اتفاق مهمی است. تمام کسانی که در این گروه هستند، در گروه&zwnj;های مختلف ساز می&zwnj;زنند و این طور نیست که &laquo;ذاستا&raquo; آنها را به موقعیت کنونی&zwnj;اشان رسانده باشد، در واقع آنها آدم&zwnj;های معروفی هستند و از سر ناچاری دور هم جمع نشده&zwnj;اند، آنها اینجا را انتخاب کرده&zwnj;اند. گاهی هم این انتخاب دشواری&zwnj;هایی برایشان داشته است. تمرینات &laquo;ذاستا&raquo; بسیار سخت است و ضبط&zwnj;های آن کشنده است؛ چون همه&zwnj;چیز بر اساس نت و چیزهای نوشته شده پیش می&zwnj;رود و کمترین مجال برای بداهه&zwnj;نوازی است؛ با این وجود هیچ&zwnj;وقت رابطه&zwnj;ی اصلی ما از بین نمی&zwnj;رود. از آن طرف جریان بازار موسیقی در کشور ما جریان پیچیده&zwnj;ای است و روز به روز پیچیده&zwnj;تر هم می&zwnj;شود. از روزی که من در موسیقی پاپ کار می&zwnj;کردم و مخاطبان چند ده هزار نفری دارم بعد از آن که در زمینه&zwnj;ی موسیقی سنتی فعالیت می&zwnj;کنم و همچنان بخت این را داشته&zwnj;ام تا با مخاطبان گسترده&zwnj;ای در ارتباط باشم، دلم می&zwnj;خواسته تا با مخاطبانم ارتباط نزدیکی داشته باشم و امیدوارم این اتفاق در ذاستا رخ دهد و ما این آدم&zwnj;ها را پیدا کنیم تا به گروه بزرگی از آهنگساز، نوازندگان و مخاطبان برسیم.</p> <p style="text-align: justify;"><br /> &nbsp;اصلاً چطور به این نام&zwnj;ها در گروه رسیدید؟<br /> گروه ما یک سنگ زیرین دارد و آن هم &laquo;بهنام ابوالقاسم&raquo; است. به جرات می&zwnj;توانم بگویم اگر بهنام نبود ذاستا شکل نمی&zwnj;گرفت. در هر گروهی یک نفر لازم است تا نوازنده باشد، من نوازنده نیستم و &laquo;بهنام&raquo; هست و به این خاطر می&zwnj;تواند تمام حس گروه را، از ضرورت&zwnj;های اجرا تا خستگی و موقعیت&zwnj;های فردی به من منتقل کند، ضمن اینکه ما بی&zwnj;رحمانه این گروه را تشکیل دادیم و هیچ رابطه&zwnj;ای جز خود موسیقی در آن لحاظ نشده است، در واقع با اینکه ما با هم رابطه&zwnj;ی دوستی و انسانی محکمی داریم؛ اما دوستی و رفاقت در این جمع شدن دخیل نبوده است. من یکی-دو سال در ارکستر موسیقی ملی فعالیت می&zwnj;کردم و سال&zwnj;هاست موسیقی ضبط می&zwnj;کنم و به همین خاطر نوازنده&zwnj;های بسیاری می&zwnj;شناسم و خیلی&zwnj;ها هم به من لطف کرده&zwnj;اند و موسیقی&zwnj; من را اجرا کرده&zwnj;اند؛ اما ذاستا بر اساس توانایی&zwnj;ها تشکیل شده و همین باعث می&zwnj;شود که موسیقی خوب شود.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">با تمام اعتمادی که به نوازندگان دارید، چرا اجازه&zwnj;ی بداهه&zwnj;نوازی به آنها نمی&zwnj;دهید؟<br /> تعصبی در این زمینه ندارم؛ ولی به هر صورت وقتی یک آهنگساز خودش روی استیج نیست، شرایط بداهه&zwnj;نوازی سخت ایجاد می&zwnj;شود به اضافه&zwnj; اینکه ما در ایران کنسرت&zwnj;های بداهه زیادی انجام می&zwnj;دهیم و بسیار می&zwnj;گوییم که موسیقی ایران بر اساس بداهه است؛ اما چیزی که می&zwnj;شنویم کاملاً از قبل تعیین شده و چیزی که تحت عنوان بداهه اجرا می&zwnj;شود بداهه نیست. نباید خودمان را گول بزنیم. البته نمی&zwnj;توان این ماجرا را نادیده گرفت که بداهه&zwnj;نوازی بر اساس موسیقی ایرانی، بسیار سخت است و تعداد کمی هستند که بتوانند انگاره&zwnj;ها، موتیف&zwnj;ها و جملات ایرانی را بسط دهند و به موسیقی ویژه برسند. به هر حال مدتی است که در ایران از اجراهای بداهه خیلی لذت نمی&zwnj;برم و در این میان بیشترین چیزی که توجهم را جلب کرده، بداهه&zwnj;نوازی آقای علیزاده در تور چند سال پیششان است که بوی بداهه می&zwnj;داد. بوی بداهه حرکت کردن در جریان&zwnj;های ردیفی و خلق&zwnj;الساعه کردن را؛ اما شما درباره &laquo;اعتماد&raquo; حرف زدید. همان&zwnj;مقدار که من می&zwnj;توانم جلب اعتماد کنم، همه می&zwnj;توانند در ذاستا این کار را انجام دهند و قرار نیست که &laquo;ابر انسان&raquo; این اعتماد را به وجود آورد، در این گروه قرار است با انسان روبه&zwnj;رو شوید و تعریف انسان هم مشخص است.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp;<br /> در موسیقی&zwnj;ای که شما نوشته&zwnj;اید و گروه قرار است اجرا کند، این اعتماد چگونه شکل می&zwnj;گیرد؟<br /> &nbsp;کار سختی است که گروهی بتواند با اجرای هنری به ذهنیت هنرمندی که آن اثر را خلق کرده است، نزدیک شود. این همان اعتمادی است که ما در ذاستا به دنبال آن هستیم و به آن رسیده&zwnj;ایم. ممکن است در آینده دو نفر با هم بداهه&zwnj;نوازی کنند و پیش از آنکه چیزی را اجرا کنند، به آن واقف باشند . وقوف پیش از اجرا کار بسیار سختی است و فقط با توانایی اجرا می&zwnj;شود.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp;<br /> گروه قرار است تنها آثار شما را بنوازد یا از دیگر آهنگسازان نیز استفاده خواهید کرد؟&zwnj;<br /> این قطعات صرفاً آثار من نیست و &laquo;بهنام&raquo; دوباره آنها را تنظیم می&zwnj;کند. روزهای اول برایم خیلی سخت بود که کارهایی که ساخته&zwnj;ام را شخص دیگری تنظیم کند، اما حالا نتیجه&zwnj; کار به شکلی است که حتی به آن فکر هم نمی&zwnj;کنم. به هر حال روی آهنگساز این کار هرگز نباید متعصب باشیم، ضمن آنکه اگر من آهنگساز این گروه هم نباشم، باز عضو این گروه هستم.</p>
منبع:موج