tik8
پیگیری بلیط
"ترن"، نمایشی برای همه‌ی نسل‌ها

"ترن"، نمایشی برای همه‌ی نسل‌ها

  • ۰۳ اسفند ۱۳۹۵
  • ساعت:۰۵:۴۷

شرح خبر

<p style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><em><strong>گفت&zwnj;وگو با حمیدرضا آذرنگ، نویسنده و کارگردان نمایشی درباره شهدای گمنام</strong></em></span></p> <p style="text-align: justify;">حمیدرضا آذرنگ، دوسالی است که از بازیگران پرکار سینماست تا آنجا که امسال با حضور در پنج فیلم، رکورددار بازی در فیلم&zwnj;ها بود، اما این حضور پررنگ باعث نشده، او از خاستگاهش یعنی تئاتر دور شود، طوری که وقتی هم از خودش می&zwnj;پرسی اولویت با کدام است، بدون مکث و با قاطعیت می&zwnj;گوید: قطعا تئاتر .</p> <p style="text-align: justify;">بازیگر و کارگردان باسابقه تئاتر این روزها دوباره با ترن به سالن اصلی مجموعه تئاتر شهر بازگشته است. متنی که سال 1391 آن را نوشته و همان سال به کارگردانی نیما دهقان روی صحنه برده، اما امسال هم تصمیم گرفته است آن را به صورت کامل و با افزونه&zwnj;هایی با کارگردانی خودش اجرا کند. ترن، روایت چشمگیری از ماجرای پرفرازونشیب شهدای گمنام جنگ است با بازی&zwnj;هایی خیره&zwnj;کننده و تاثیرگذاره امیر جعفری، مهراوه شریفی&zwnj;نیا، نسیم ادبی، بهرنگ علوی، منصوره سپاه&zwnj;منصور و دیگر بازیگران این نمایش. این بازیگران در یکی از بهترین تجربه&zwnj;های تئاتری&zwnj;&zwnj;شان این روزها روی صحنه&zwnj;اند. با حمیدرضا آذرنگ، درباره روایت بی&zwnj;نقص&zwnj;اش از قهرمانان بی&zwnj;نام&zwnj;ونشان، گفت و گویی انجام شده است که در زیر می&zwnj;خوانیم.<br /> <span style="color:#000000;"><strong>اجرای سال 91 نمایش ترن روی برخی وقایع روز گام برمی&zwnj;داشت نکاتی که در اجرای کنونی نیست. اینها مهم&zwnj;ترین تفاوت&zwnj;های ترن پیشین با این اجراست؟</strong></span><br /> نمایشنامه&zwnj;نویس نمی&zwnj;تواند به وقایع و رویدادها بی&zwnj;تفاوت باشد. آن وقت که ترن را می&zwnj;نوشتم، قرار بود فقط به شهدا بپردازم، تا این&zwnj;که فاجعه&zwnj; زلزله آذربایجان رخ داد. من اصلا نتوانستم ترن را به این سمت منحرف نکنم و قصه آذربایجان را روایت کردم. اگر فرصت داشتم در حال حاضر قصه پلاسکو را حتما در ترن می&zwnj;آوردم؛ قصه&zwnj;اش را هم داشتم، اما زمانمان اجازه نمی&zwnj;داد. چون زلزله آذبایجان مربوط به آن سال بود، از این اجرا حذفش کردیم و خرده&zwnj;روایت&zwnj;های دیگری را به متن افزودیم و نیز قصه&zwnj;هایی را که در آن اجرا کنار گذاشته شده بود. شرطم اجرای کامل بود که خوشبختانه اتفاق افتاد و این&zwnj;بار دچار ممیزی نشدیم.<br /> <span style="color:#000000;"><strong>در ادبیات داستانی، با شگردی روبه&zwnj;روییم که به آن فراداستان می&zwnj;گوییم؛ مثلا رمان پرواز ایکار از ریمون کنو که در آن نویسنده و کارآگاه به دنبال شخصیتی هستند که به خدمت سربازی نرفته و از رمان گریخته، مبتنی است بر همین شگرد. در فیلم رز ارغوانی قاهره هم شاهد خروج شخصیت از پرده سینما و ورود به دنیای واقعی هستیم. به گمانم در دنیای نمایش&zwnj; هم با کمی تسامح بشود، شش شخصیت در جست&zwnj;وجوی یک نویسنده را مثال زد که از عنوانش پیداست، ماجرا چیست. ترن از این بابت که نویسنده در نمایش حضور دارد و در گفت&zwnj;وگو و تعامل با شخصیت&zwnj;ها، سرنوشت آنها را همان&zwnj;جا روی صحنه می&zwnj;نویسد و رقم می&zwnj;زند، به این آثار بی&zwnj;شباهت نیست. علاوه بر این&zwnj;که دراین باره می&zwnj;شود درباره نوعی خودبسندگی تئاتری حرف زد، بگویید چقدر ناظر بر این تجربه&zwnj;&zwnj;ها بودید؟ در نمایش ما این شگرد چه سابقه&zwnj;ای دارد؟</strong></span><br /> متاسفانه نمایشنامه و رمانی را که می&zwnj;گویید، نخوانده&zwnj;ام و این فیلم وودی&zwnj;آلن را هم ندیده&zwnj;ام. حالا که اینها را مثال زدید، خیلی مشتاق شدم که ببینم و بخوانم و قرابت&zwnj;ها را پیدا کنم. حتما در نمایش هم شاهد استفاده از این شگرد بوده&zwnj;ایم و نمی&zwnj;توانم آنها را رد کنم، اما اثری به&zwnj;خاطرم نمی&zwnj;آید و حتما باقی تئاتری&zwnj;ها در خاطر دارند. با این حال باید بگویم من به لزوم اتفاق در درام معتقدم. این درام، اگر نیازی نداشت، از فرمی که شما می&zwnj;گویید استفاده نمی&zwnj;کردم و نویسنده را به نمایش نمی&zwnj;آوردم. چنانچه می&zwnj;بینید آغاز اتفاق با شکل&zwnj; گرفتن ذهنیت مردی است که 30 سال منتظر بچه&zwnj;اش است. قصه می&zwnj;نویسد که طی آن، پسر شهیدش را به خودش بازگرداند. در برخی بزنگاه&zwnj;های نمایش هم، مسیر قصه&zwnj;اش را به خاطر خواهش&zwnj;هایی که از او می&zwnj;شود، عوض می&zwnj;کند. این، التزام&zwnj;های متن است که مرا سوق می&zwnj;دهد به این&zwnj;که از این شیوه استفاده کنم؛ رجعتی به قصه&zwnj;ای نداشتم.<br /> <span style="color:#000000;"><strong>یعنی برای شما، این شگرد، به&zwnj;عنوان فرمی درآمده که متن ملتزم به آن است؟</strong></span><br /> دقیقا. همیشه زمان نوشتن این متن است که نوع نگارش و اجرایش را به من پیشنهاد می&zwnj;کند. هرچه از بیرون غالب شود، تن&zwnj;پوشی است که برای اثر مناسب نیست. مثل بسیاری آثاری که صرفا برای خلق زیبایی، فرم&zwnj;هایی را وارد درام می&zwnj;کند غافل از این&zwnj;که این زیبایی، سنخیتی با محتوا و قالب درونی اثر ندارد.<br /> <span style="color:#000000;"><strong>در جاهایی از نمایش شما می&zwnj;خندیم، اما این&zwnj;طور به نظر نمی&zwnj;رسد که شما در جهت تلطیف فاجعه گامی برداشته باشید. مردم به چه می&zwnj;خندند؟</strong></span><br /> بله، هدفم اصلا تلطیف فاجعه نیست. وقتی ترن را می&zwnj;نوشتم، خودم مدام گریه می&zwnj;کردم. متاسفم که گاه تماشاچی می&zwnj;خندد. هنوز نمی&zwnj;دانم وقتی شخصیت بهداد پس از کلی مقدمه&zwnj;چینی با پدرِ سوررئالش مواجه می&zwnj;شود و وقتی ناگهان می&zwnj;گوید: خودشه، چرا مردم می&zwnj;خندند؟ لحظه خنده&zwnj;داری موقع نوشتن در ذهن من نبود، ولی ناراحت نیستم؛ بخندند. همین اتفاق در جامعه هم می&zwnj;افتد. ما تا وقتی به جدیت یک اتفاق پی&zwnj;نبریم، مدام در حال خندیدن به همدیگر هستیم.<br /> <span style="color:#000000;"><strong>امسال با پنج فیلم در جشنواره فیلم فجر حضور داشتید و سال گذشته هم در چهار فیلم بازی کردید. این یعنی شما برای سینما خیلی وقت می&zwnj;گذارید. دیگر تئاتر در اولویت&zwnj; نیست؟</strong></span><br /> قطعا تئاتر اولویت من است، اما تئاتر بسیار بیشتر از سینما بسته به شرایط متعددی است. نوشته&zwnj;های اصیل نسبت به دهه&zwnj;های 70 و 80 کمتر شده. اغلب هم به بازاجرا روی آورده&zwnj;اند، چراکه وحشت دارند از محدودیت&zwnj;ها. پیش از اجرای ترن هم همسرم ساناز بیان بارها گفت: مطمئنی می&zwnj;خواهی اجرا کنی؟ گفتم: حتما اجرا می&zwnj;کنیم. خوشحالم که با تماشای ترن همه اقشار حالشان خوب است. ترن برای قشر خاصی نیست؛ حتی جوان&zwnj;هایی هم که با اقتضائات آن دوره غریبه&zwnj;اند، از آن لذت برده&zwnj;اند.<br /> <span style="color:#000000;"><strong>انتخاب بازیگرانتان، استراتژیک به نظر می&zwnj;رسد؛ هم از فریده سپاه&zwnj;منصور که از کارگاه نمایش درخشان دهه 40 است، استفاده می&zwnj;کنید و هم از چهره&zwnj;ای که این روزها در تلویزیون جلوی چشم مردم است و هم از ستاره&zwnj;های سینما. انگار که در انتخاب هر یک، ملاحظه&zwnj;ای بیرون&zwnj;متنی را در نظر دارید.</strong></span><br /> نه. دروغ چرا؟! مگر در تئاتر و با شرایط کنونی&zwnj;اش می&zwnj;شود استراتژیست بود؟ باورتان می&zwnj;شود که 60 تا 70 بازیگر مدنظرمان بودند، اما نمی&zwnj;شد از آنها استفاده کنیم. بله، ایده&zwnj;آل&zwnj;هایی همیشه هست و رخ نمی&zwnj;دهد. چیدمان در ذهنم دارم، اما مجبورم با شرایط هماهنگ شوم. الان هم تیم خوبی داریم، اما مشخصا دوست داشتم گروه بازیگران اجرای قبلی ترن در این اجرا کامل بودند، چون اجرای ناکامی داشتند، اما برخی اجرای همزمان داشتند و عده&zwnj;ای هم نمی&zwnj;توانستند باشند چون در سفر بودند. تا یک هفته قبل از اجرا ما بازیگر عوض می&zwnj;کردیم و بچه&zwnj;ها می&zwnj;گفتند، می&zwnj;خواهی یک هفته&zwnj;ای اجرا را عقب بیندازیم که ایستادم و گفتم نه.<br /> <span style="font-size:14px;"><span style="color:#000000;"><strong>ترن و پدیده بازاجرا</strong></span></span><br /> مدتی است با پدیده بازاجراها در تئاتر ایران روبه&zwnj;رو هستیم. بسیاری از تئاترها که سال&zwnj;های اخیر به نمایش درآمده&zwnj;است، دوباره روی صحنه می&zwnj;رود. ترن به نویسندگی و کارگردانی حمیدرضا آذرنگ مشمول همین قاعده است، اما چه شد که او تصمیم گرفت نمایشنامه&rlm;ای را که پیش از این با کارگردانی نیما دهقان، اجرا کرده بود، پس از چهار سال، این بار با کارگردانی خودش روی صحنه ببرد؟ آذرنگ دراین باره به جام&zwnj;جم می&zwnj;گوید: هشت ماه برای نوشتن ترن زمان صرف کردم، اما با اتفاقاتی که سال 1391 برای اجرای این متن افتاد، هیچ&zwnj;گاه نفسی بهراحتی نکشیدم. حتی آن سال از آقای دهقان خواهش کردم متن را اجرا نکنیم، چون بسیار دچار ممیزی شده بود.<br /> امسال موضوع را با مسئولان تئاتر شهر در میان گذاشتم و از اجرای ترن استقبال شد. البته باید بگویم آن&zwnj;قدر این متن با متن چهار سال پیش متفاوت است که می&zwnj;تواند فارغ از بازاجرا، به نوعی دیگر دیده شود.</p>
منبع:خبرگزاری جام جم