tik8
پیگیری بلیط
نقد حسن پارسایی از نمایش "عقل صورتی"

نقد حسن پارسایی از نمایش "عقل صورتی"

  • ۰۹ اردیبهشت ۱۳۹۶
  • ساعت:۰۹:۲۶

شرح خبر

<p>به گزارش تیکت به نقل از خبرگزاری هنرآنلاین : نمایش&zwnj;هایی که برای حساس&zwnj;ترین گروه&zwnj;های سنی جامعه، یعنی&nbsp; کودکان- که نیاز به یادگیری و یافتن الگوهای تربیتی و اخلاقی دارند و نیز برای نوجوانان که با اولین پرسش&zwnj;های اساسی و آمادگی برای شناخت عمیق&zwnj;تر مسائل و امور زندگی روبه&zwnj;رو هستند - اجرا می&zwnj;شوند، از فانکشن بسیار مهم، تأثیرگذار و تعیین&zwnj;کننده&zwnj;ای برخوردارند. نویسندگان و کارگردان&zwnj;ها و حتی بازیگرانی که به این نوع تئاتر شکل می&zwnj;دهند، الزاما باید شناخت و آگاهی قابل توجهی از مسائل و روحیات و نیازهای این گروه&zwnj;های سنی داشته باشند؛ ضمن آن که، فرانگری و آینده&zwnj;نگری هم جزو داشته&zwnj;ها، اقتضائات&nbsp; و ضرورت&zwnj;های موضوعی این نمایش&zwnj;هاست که آن&zwnj;ها را به نسبت&zwnj;های معینی آثاری &quot;تخیل محور&quot;، &quot;آرزومندانه&quot;، &quot;امیدوارانه&quot; و در مواردی هم &quot;شگفتی&zwnj;زا&quot; نشان می&zwnj;دهد؛ این نمایش&zwnj;ها کودک&nbsp; یا&nbsp; نوجوان را به گونه&zwnj;ای عمیق&zwnj;تر به همان عوالم کودکانه یا نوجوانانه خودشان می&zwnj;برند و لذت&zwnj;های شادی و شور یک سرگرمی توأم با آموزش را به ذائقه روحی و روانی آنان می&zwnj;چشانند. در همین رابطه باید افزود که هر نمایش موفقی برآیند یک متن خوب و ساختارمند است که در آن داده&zwnj;ها و داشته&zwnj;های موضوعی فوق الذکر چنان پردازش شده باشند که در ارتباط با ذهن و احساس کودک، همواره قدرت تخیل او را تقویت کنند و همزمان&nbsp; سرگرم کننده و مخصوصا شادی بخش باشند و الزاما هیچ&zwnj;گاه از دنیای کودک و اقتضائات آن فراتر نروند؛ ضمن آنکه وقتی فرانگری و آینده&zwnj;نگری هم می&zwnj;شود، به دنیای کودک کاملا مربوط و مرتبط باشد.<br /> نمایش &quot;عقل صورتی&quot; یا &quot;مدادی که فقط مشق نمی&zwnj;نوشت&quot; به نویسندگی و کارگردانی مهدی فرشیدی سپهر که هم اکنون در سالن نمایش مرکز تولید تئاتر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان پارک لاله اجرا می&zwnj;شود، نمایشی است که برای&nbsp; گروه سنی کودک و به طور ضمنی برای گروه سنی نوجوان و به دلائلی حتی برای والدین و کلا گروه های سنی بالاتر جذاب و دیدنی است. این نمایش تقریبا به طور همزمان به سه مقوله مهم &quot;محیط خانواده&quot;، &quot;کودک&quot; و &quot;محیط مدرسه&quot; می&zwnj;پردازد و عملا صحنه به دو قسمت تقسیم شده که بخشی از آن به افراد خانواده و قسمتی هم به مدرسه اختصاص یافته است.<br /> نمایش با صدای یک راوی بزرگسال آغاز می&zwnj;شود که دوران کودکی&zwnj;اش، وضعیت خانوادگی، مدرسه و معلمانش را در قالب&nbsp; یک &quot;فلش بک&quot; روایت می&zwnj;کند؛ این روایت به طور همزمان با صحنه&zwnj;های عینی روی صحنه کامل می&zwnj;شود؛ ضمنا خود راوی هم با همان سن و سال کودکی&zwnj;اش که یک پسربچه است، در صحنه حضور دارد. او در همان بخش آغازین جمله&zwnj;ای هم برای&nbsp; والدین دارد: &quot;این داستان من نیست، داستان همه ماست.&quot; بعد از پایان نمایش این ادعا به اثبات می&zwnj;رسد، زیرا نمایش مشابهت&zwnj;های زیادی به دوران کودکی دیگران دارد و به همین دلیل مضمون و فضای آن برای بزرگسالان نوستالژیک است.<br /> صدای راوی که در حقیقت صدای خود مهدی فرشیدی سپهر است و فراز و فرود و حالت دهی بیانش، یکی از جذابیت&zwnj;های نمایش به شمار می&zwnj;رود که به طور حساب شده&zwnj;ای با وقفه&zwnj;های لازم انجام می&zwnj;شود تا خود واقعیت&zwnj;های صحنه&zwnj;ای به طور عینی نشانگر و بیانگر ماجرا باشند.<br /> آنچه به کمک بیان شفاهی و اجرای عینی و صحنه&zwnj;ای به نمایش در می&zwnj;آید، اساسا حاصل &quot;تخیل&quot; است و همزمان تخیل تماشاگران کودک را&nbsp; نیز فعال می&zwnj;کند و به تدریج&nbsp; ساختار و شاکله&zwnj;اش به روایت ترکیب&zwnj;شده&zwnj;ای از &quot;داستان و قصه&quot; تبدیل می&zwnj;شود: تا قبل از پرداختن به مداد و چگونگی خاصیت&zwnj;اش و نحوه استفاده از آن، اجرا بر &quot;داستانی خاطره&zwnj;وار&quot; متکی است و این داستان&zwnj;گونگی بعدا با وارد شدن داده&zwnj;های مربوط به &quot;مداد&quot; عملا به یک &quot;قصه تخیلی&quot; تبدیل و به طور نسبی تغییر موضوع و ساختار می&zwnj;دهد:&nbsp; کلا&nbsp; &quot;تخیل محورتر&quot; و جذاب&zwnj;تر می&zwnj;شود و در نتیجه، با دنیای کودک مناسبت بیشتری پیدا می&zwnj;کند.<br /> نمایش &quot;عقل صورتی&quot; یا &quot;مدادی که فقط مشق نمی&zwnj;نوشت&quot; به نویسندگی و کارگردانی فرشیدی سپهر علاوه بر موضوعات تربیتی، آموزشی و اخلاقی به طور ضمنی به وضعیت طبقاتی خانواده کودک هم می&zwnj;پردازد.<br /> در این اجرا بنا به الزامات نمایش&zwnj;های گروه سنی کودک با بهره&zwnj;گیری از اشعار هجائی، ترانه&zwnj;هایی ریتمیک که مضمون&zwnj;شان در راستای موضوغ نمایش است، پخش می&zwnj;شود؛ این ترانه&zwnj;ها همگی مناسبت و وجاهت اجرایی مرتبطی دارند و با در نظر گرفتن ضرورت&zwnj;های محتوائی، به شادی بخش بودن نمایش کمک کرده&zwnj;اند. نمایش هر آنچه را که در محدوده موضوع این اجرا به دنیای کودک ارتباط دارند، نشان می&zwnj;دهد: داده&zwnj;های مهمی در رابطه با نیازها و حتی مسائل و مشکلات گروه سنی مورد نظر ارائه می&zwnj;دهد و در مواردی هم &quot;تخیل&zwnj;زائی&quot; ذهن کودک و &quot;تخیل محوری&quot; نمایش&zwnj;های مربوط به این گروه سنی را&nbsp; با انعکاس دادن عینی خواب&zwnj;هایی که پسربچه می&zwnj;بیند، نشان داده است؛ این قسمت کاملا با شاکله&zwnj;ای تخیلی به پردازش درآمده و میزانسن&zwnj;هایی هم&nbsp; که کارگردان انتخاب کرده، از نظر نمایشی جذاب و زیبا هستند: مثلا صحنه&zwnj;ای که در برابر دیدگان پسربچه، یکی از معلمانش با کنار زدن درپوش آهنی از زیر زمین بیرون می&zwnj;آید و... صحنه&zwnj;ای هم که در آن عروسک&zwnj;های رباتیک و کوچک سربازها سینه&zwnj;خیز جلو می&zwnj;روند و شلیک می&zwnj;کنند تا صحنه جنگ تداعی شود، بسیار هنرمندانه&nbsp; و خلاقانه&zwnj;اند؛ مهدی فرشیدی سپهر با حالت دهی به یکی از عروسک&zwnj;های رباتیک توسط خود پسربچه، عملا به شکل خلاقانه و زیبایی این کودک را هم در کارگردانی یا به عبارتی، در میزانسن&zwnj;دهی نمایش سهیم کرده است؛ ضمن آنکه تلفیق&nbsp; و ترکیب پرسوناژهای انسان و پرسوناژهای عروسکی را در قالب زیبا&zwnj;ترین توجیه موضوعی و نمایشی به نمایش می&zwnj;گذارد. ضمنأ&nbsp; در این اجرا عناصری مثل &quot;عروسک&zwnj;های تک صحنه&zwnj;ای نمایش عروسکی&quot; که به آن اشاره&nbsp; شد و نیز ابزاری مثل &quot;مداد&quot;، تمثیلی شده&zwnj;اند: عروسک سربازها به مثابه تمثیلی از جنگ و &quot;مداد&quot; به عنوان تمثیلی از &quot;درس، آموختن&nbsp; و فواید&nbsp; مدرسه&quot; کارکرد دراماتیک پیدا کرده&zwnj;اند. صحنه&zwnj;هایی که نشانگر رابطه عمیق معلم و پسربچه (معلم و شاگرد) اند، نیز ضمن آموزشی بودن&zwnj;شان بسیار گیرا و زیبا هستند. در این اجرا، کارگردان از فضای بیرون از سالن هم استفاده هنرمندانه&zwnj;ای کرده و کلا معماری خانه و مدرسه به گونه&zwnj;ای تمثیلی، قابل باور&nbsp; شده است؛ مثلا شاگردان عملا در حیاط مدرسه که اساسا جزو فضای سالن نیست، نرمش می&zwnj;کنند.<br /> صحنه&zwnj;های مربوط به خانواده و مدرسه به همان شیوه&zwnj;ای که در سینما به &quot;مونتاژ موازی&quot; معروف است، به طور موازی یا به عبارتی، به شکل همزمان و نوبتی اجرا می&zwnj;شوند.<br /> نمایش &quot;عقل صورتی&quot; یا &quot;مدادی که فقط مشق نمی&zwnj;نوشت&quot; به اکثر مسائل و مشکلات عمده خانواده و مدرسه می&zwnj;پردازد؛ حتی استیجاری بودن ساختمان مدرسه و خطر تخلیه آن جزو داده&zwnj;ها و داشته&zwnj;های موضوعی اجراست.<br /> باید یادآور شد که اگر بر سر در ورودی مدرسه تابلویی با اسم و مشخصات کامل تابلوی مدرسه&zwnj;ای&nbsp; فرضی نصب می&zwnj;شد و چنانچه یک &quot;بابای مدرسه&quot; هم جلو در می&zwnj;ایستاد و با لباس خاص و حتی با آویزه صفحه مانندی از گردن که روی آن عبارت &quot;بابای&nbsp; مدرسه&quot; نوشته شده بود، تماشاگران را به ورود به سالن، یا به عبارتی به مدرسه دعوت می&zwnj;کرد، اجرا تاحدی زیباتر می&zwnj;شد.<br /> در نمایش &quot;عقل صورتی&quot; یا &quot;مدادی که فقط مشق نمی&zwnj;نوشت&quot; پسر بچه&zwnj;ای که پرسوناژ اصلی نمایش است (محمدرضا اصغری&ndash; ُنه و نیم ساله) و دختر بچه&zwnj;ای که در نمایش نقش خواهر او را بازی می&zwnj;کند (ونوس شمس&ndash; پنج و نیم ساله) بسیار خوب، زیبا و باور شدنی بازی می&zwnj;کنند. بقیه بازیگران نیز بازی&zwnj;های قابل قبول و زیبایی ارائه می&zwnj;دهند. نور رها و نور موضعی کارکرد نمایشی&nbsp; مناسبی&nbsp; دارد. طراحی هنرمندانه و خلاقانه صحنه و استفاده از سازه&zwnj;های چوبی متحرک برای&nbsp; شکل&zwnj;دهی به مکان&zwnj;های متنوع اجرا، بسیار کارُبردی است؛ این طراحی فضای لازم و مناسبی برای جایگیری، حرکات و مانور داستانی بازیگران در اختیار آنان گذاشته و خلاقیت&zwnj;های کارگردان را نمایشی&zwnj;تر و دراماتیک&zwnj;تر نموده است.<br /> میزانسن&zwnj;های فردی و گروهی بازیگران تماما حساب شده و هوشمندانه&zwnj;اند؛ مهدی فرشیدی سپهر به عنوان نویسنده و کارگردان نمایش در نوشتن متن و متعاقبا در اجرا و هدایت بازیگران و انتخاب میزانسن&zwnj;ها کاملا موفق است؛ او نمایشی اجرا کرده که واقعا برای کودکان، نوجوانان وحتی گروه&zwnj;های سنی بالاتر شادی&zwnj;بخش، آموزنده، سرگرم&zwnj;کننده و از لحاظ تربیتی وحتی روانشناسی کودک و نوجوان، حائز اهمیت و درخور تحسین است.<br /> دیدن نمایش &quot;عقل صورتی&quot; برای کودکان دوره&zwnj;های دبستان و راهنمایی، بسیارآموزنده، لذت&zwnj;بخش، الزامی و پخش آن از طریق تلویزیون نیز جذاب و دیدنی خواهد بود.<br /> این &quot;درام پداگوژیک&quot; (آموزشی و تربیتی) به تناسب ژانر و گروه سنی مخاطبانش، بسیار گیرا و دراماتیک است. اهمیت مدرسه و شیوه رفتاری و تربیتی معلمان با محصلان را خیلی خوب و با آسیب&zwnj;شناسی هنرمندانه&zwnj;ای نشان داده است؛ لذا، حین جلوه زیبایی&zwnj;های اجرایی&zwnj;اش، عمیقا تفکر زاست بی آن که در شیوه بیان و ساختار اجرا دچار غامض&zwnj;گویی و غامض&zwnj;نمایی شده باشد.</p>
منبع:هنرآنلاین