tik8
پیگیری بلیط
 نقدی بر نمایش آخرین انار دنیا به کارگردانی ابراهیم پشت کوهی

نقدی بر نمایش آخرین انار دنیا به کارگردانی ابراهیم پشت کوهی

  • ۰۱ آبان ۱۳۹۵
  • ساعت:۱۲:۲۴

شرح خبر

<p style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp; این که متن چقدر دراماتیزه شده و فرم نمایشی به خود گرفته است جای بحث دیگری دارد، اما روایت نمایشی &quot;پشت کوهی&quot; از این داستان، شایسته توجه و دقت است.<br /> &quot;آخرین انار دنیا&quot; که &quot;نسیم&quot; دختر نابینا در پی آن است، گویی آخرین عشق بازمانده&zwnj;ی روی زمین است که جایی در دوردست&zwnj;ها پنهان&zwnj;شده است و یافتنش و داشتنش، عشق و امید و آزادی را به زندگی بازمی&zwnj;گرداند. این آخرین انار، که گمشده&zwnj;ی اصلی داستان است، اگرچه در طول رویدادهای داستان چندین بار بین آدم&zwnj;ها دست&zwnj;به&zwnj;دست می&zwnj;شود و آشکار و پنهان می&zwnj;شود ولی همچنان معمایی است که گروهی در پی داشتنش از جان خویش می&zwnj;گذرند و گروهی دیگر از ترس آن، جان انسان&zwnj;ها را می&zwnj;گیرند.<br /> رویدادهای داستان در محیطی دیکتاتوری رقم می&zwnj;خورد که بسیار حال و هوای داستان&zwnj;های کمونیستی توتالیتر &quot;جرج اُرول&quot; را به یاد می&zwnj;آورد، آن&zwnj;جا که حتی بی محابا می&zwnj;گوید: &quot;اگر یه نفر از عشق بمیره، به سخره گرفتن انسانیته.&quot;. شاید این همان راز مگوی انار سرخ شیشه&zwnj;ای است که اگرچه همه&zwnj;ی آدم&zwnj;ها از کودکی در دل دارند، آن را ندارند. همان دل پُرتپش سرخی که از هنگام زایش در دل آدم&zwnj;ها با رنگ خونشان رنگ می&zwnj;گیرد و در آن هزار چیز نهفته است، عشق، انسانیت، وفاداری. این انار حتی از زیر لباس آن&zwnj;ها در حال تپش با روشن و خاموش شدنش پدیدار می&zwnj;شود که بگوید این عشق و انسانیت و وفاداری و از خودگذشتگی و مهربانی در وجود همه&zwnj;ی ما هست. &quot;آخرین انار دنیا&quot;، عشق این انار سرخ شیشه&zwnj;ای را نه تنها با عشق زمینی و فردی، که حتی با عشق سرزمینی و میهنی عجین می&zwnj;داند، جایی که قلب شیشه&zwnj;ای آدمی می&zwnj;شکند و می&zwnj;میرد و شهید عشق می&zwnj;شود اما انار شیشه&zwnj;ای می&zwnj;ماند و پیمان با دختر دیگری می&zwnj;بندد تا عشق بماند.<br /> &quot;آخرین انار دنیا&quot;، ماندن و نفس کشیدن عشق را در سایه نبردها و جنگ&zwnj;هایی می&zwnj;بیند که مردانی بر سر پاسداری از این انار، در دلهاشان با دیکتاتوری ترسیده از عشق، رانده&zwnj;اند و این عشق را در بالاترین کوه سرزمین خود نهان کرده&zwnj;اند تا همچنان زنده بماند. آن جا که می&zwnj;گوید: &quot;همه&zwnj;ی مردان تاریخ از جنگ می&zwnj;آیند و در شلیک خشم شهید می&zwnj;شوند.&quot;. انار شیشه&zwnj;ای عشق، در دل تک&zwnj;تک آدم&zwnj;های جامعه قِل می&zwnj;خورد و می&zwnj;چرخد و سر از بازار میوه&zwnj;فروشان هم درمی&zwnj;آورد. در این بازار، میوه مادی با آن چه در دل یک میوه&zwnj;فروش به شکل عشق زنده است در ترازوی قیمت&zwnj;گذاری می&zwnj;نشینند و با خونین کردن یک خریدار به پدیده&zwnj;ای دیگر در جامعه پایان می&zwnj;یابد: پرورش و رشد نیروهای سرکوبگر از افراد زخم&zwnj;خورده اجتماع، جریانی که به تشکیل دولت&zwnj;های فاسد و فرصت&zwnj;طلب پایان می&zwnj;پذیرد و ادامه&zwnj;ی مسیر می&zwnj;دهد.<br /> قهرمان داستان در پی یافتن انار شیشه&zwnj;ای&zwnj;اش تا پای جان می&zwnj;رود، تا جایی که درخواست می&zwnj;کند تا او را پیش خواهرانش ببرند چراکه می&zwnj;داند انار شیشه&zwnj;ای نزد آنهاست،&zwnj; ولی خواهرانش از بی&zwnj;عشقی مردند و خود او هم از بی&zwnj;عشقی جان داد و در زیر چادر سیاه مرگ که دیکتاتور بر سرش گسترده بود، مُرد. راوی داستان به زندان می&zwnj;رسد، جایی که زندانیان تُهی از انار و عشق، در بند دیکتاتور روزگار می&zwnj;گذرانند. راوی می&zwnj;خواهد آنها را نزد آخرین انار دنیا ببرد. او به آنها انار می&zwnj;دهد تا عشق و شور رهایی را در آنان زنده کند. نسیم دختر نابینا، همچنان در راه است و در پی یافتن انار. دیکتاتورها که نمی&zwnj;توانند شوق رسیدن را در او بکشند آخرین راهکار را بریدن پاهایش می&zwnj;دانند و پاهای دختر را قطع می&zwnj;کنند تا سفرش به سمت خورشید را ناتمام بگذارد. پدر که همچنان در پی یافتن &quot;سریاس&quot; خویش راه می&zwnj;سپارد،&zwnj; به تدبیری دیگر که دیکتاتور اندیشیده است برمی&zwnj;خورد: این&zwnj;که دیکتاتور از وجود دختران فرزندزا،&zwnj;&quot;سریاس&quot;های بیشمار به بار آورده است و حالا پدر، نمی&zwnj;داند &quot;سریاس&quot; واقعی &nbsp;که در پی&zwnj;اش بود تا انار عشق را به او برساند، کدامیک از این &quot;سریاس&quot;هاست. همان اندیشه&zwnj;ای که دیکتاتورها از دیرباز برای دواندن ریشه&zwnj;های خود در بین اجتماع از آن بهره می&zwnj;برند: آمیختن خون خود با خون دشمن.<br /> &nbsp; &nbsp; &nbsp;&quot;آخرین انار دنیا&quot; در نوع نمایش&zwnj;های برساخته از داستان، نمایشی موفق می&zwnj;نماید. دراماتورژی متن در قطعات نمایشی نه&zwnj;چندان بلند و متنوع، امتیاز خوبی به متن می&zwnj;دهد ولی اگر همبستگی و ورود پی&zwnj;درپی قطعات، قدری موجه&zwnj;تر طرحریزی می&zwnj;شد،&zwnj; این امتیاز کامل&zwnj;تر می&zwnj;شد. تقسیم نقش&zwnj;های داستان به همه&zwnj;ی پرسوناژهای داستان، کاری بسیار ظریف و پُرمحتوا از رویدادها می&zwnj;سازد که این کار در این نمایش بسیار خوب&zwnj;صورت گرفته است ولی در پی آن، کمرنگ شدن نقش و رویدادهای &quot;سریاس&quot; و &quot;نسیم&quot; کمی به حرکت ذهنی مخاطب در روال رویدادهای قهرمان&zwnj;های داستان آسیب می&zwnj;زند.<br /> &nbsp; &nbsp; &nbsp;&quot;آخرین انار دنیا&quot; بعد از دراماتورژی خوبش در متن، از دراماتورژی خوبی در صحنه&zwnj;پردازی و بازیسازی نیز بهره می&zwnj;برد. ایجاد فضاهای دوبُعدی و سه&zwnj;بعدی، میزانسن های سطحی و فضایی، تولید تابلوهای صحنه&zwnj;ای پی&zwnj;درپی،&zwnj; و ایجاد ریتم&zwnj;ها و هارمونی&zwnj;های دیداری و شنیداری سنجیده، همگی سخن از تجربه و مهارت پشت کوهی در کارگردانی درام دارند. بی&zwnj;تردید، صحنه&zwnj;سازی و صحنه&zwnj;پردازی رویدادهایی با این تنوع و پرسوناژهایی با این گوناگونی در صحنه&zwnj;ای با این نوآوری&zwnj;های مکانیکی، که همگی به تولید نمایشی با این همه تحرک و نقش و رنگ می&zwnj;انجامد، نمره&zwnj;ای قابل قبول در کارنامه این کارگردان ثبت می&zwnj;کند.<br /> &nbsp; &nbsp; &nbsp;&quot;آخرین انار دنیا&quot; را گروهی از بازیگران به صحنه می&zwnj;آورند که قالب&zwnj;های مهارتی بازیگران حرفه&zwnj;ای تئاتر را به ما گوشزد می&zwnj;کنند. بازیگرانی که نوازنده&zwnj;اند، نوازندگانی که به زبان هر قوم و نژادی سخن می&zwnj;گویند، و خوانندگانی که در چشم بر هم زدنی طول و عرض و ارتفاع سالن را با حرکات آکروباتیک خود طی می&zwnj;کنند. توانایی و آمادگی بازیگران این نمایش که هر یک در طول نمایش با بازی چند نقش، این همه تحرک صحنه&zwnj;ای را می&zwnj;آفرینند، ستایش برانگیز است.<br /> &nbsp; &nbsp; &nbsp;طراحی صحنه و دکور و اکسسوار &quot;آخرین انار دنیا&quot; هم از زیبایی&zwnj;ها و امتیازات دیگر این نمایش است. ارابه&zwnj;ای که می&zwnj;تواند ارابه زمان یا ارابه تاریخ در بستر جامعه باشد، در هر صحنه از نمایش، &zwnj;نقشی واقعی از رویداد صحنه&zwnj;ای را بازی می&zwnj;کند. شراکت و نقش&zwnj;پذیری دکور و اکسسوار صحنه در تولید این اثر نمایشی، امتیاز دیگری برای طراحی این نمایش است. این دکور یا ارابه، نقش انکارناپذیر بستر فیزیکی یا همان اجتماع را همگام با پویایی ذهن انسان امروز ایفا می&zwnj;کند که به دیالکتیک سیاسی در همه انواع جوامع اشاره دارد.<br /> &nbsp; &nbsp; &nbsp;ابراهیم پشت کوهی با &quot;آخرین انار دنیا&quot; وسوسه&zwnj;ی یافتن گمشده&zwnj;ای را در دل تماشاگرش می&zwnj;اندازد که با خروجش از تالار سایه تئاتر شهر، تا ساعت&zwnj;ها به آن می&zwnj;اندیشد. گمشده&zwnj;ای که شاید در این هنگام از عمر انسان، دارویی باشد بر درد تنهایی و بی&zwnj;هویتی&zwnj;اش. آخرین انار دنیا بر بلندای کدام قله پنهان است؟...&quot;کفش&zwnj;هایم کو؟&quot;</p> <p>&nbsp;</p>
منبع:ایران تئاتر